Του Σωτήρη Σιδέρη

Το σκηνικό επαναλαμβάνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Ο Ερντογάν απειλεί, εκβιάζει , διαπραγματεύεται και πότε πότε η Άγκυρα,  επιτίθεται σε περιορισμένο χώρο, είτε στην Βόρεια Συρία , είτε στο Βόρειο Ιράκ, όσο της επιτρέπουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία.  Αυτό το μικρό περιθώριο επιτρέπει στον Τούρκο Πρόεδρο να εμφανίζεται ως πολέμαρχος μιας μεγάλης Τουρκίας  στο εσωτερικό, αποκρύπτοντας προφανώς ότι ουσιαστικά βρίσκεται υπό έλεγχο η περιφερειακή πολιτική του.  Η Μόσχα και η Ουάσιγκτον εξακολουθούν να συνεννοούνται σε μια ευρεία γκάμα θεμάτων σε περιφερειακά προβλήματα. Έτσι και τώρα έβαλαν πάγο στον Ερντογάν που επί πολλές ημέρες προετοίμαζε την κοινή γνώμη και για χερσαία εισβολή. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Γαλλία, όλη η Δύση ουσιαστικά ξεκαθάρισαν τα όρια δράσης της Τουρκίας και ο Ερντογάν αναδιπλώθηκε , φοβούμενος τις συνέπειες. .Χωρίς διαβατήριο, εισβολή δεν έχει…
 Αυτό το σκηνικό είναι επί της ουσίας ένα τεράστιο διπλωματικό εργαστήρι για το πως η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίζει τον Τούρκο Πρόεδρο και τις απειλές του. Από την στιγμή που ο Ερντογάν δεν πάρει το πράσινο φως και δεν του ανοίξουν τον δρόμο Ουάσιγκτον, Μόσχα,  Παρίσι, Βερολίνο, συνολικά η ΕΕ, θα οπισθοχωρήσει.  Είναι εμφανές ότι η Τουρκία βρίσκεται σε κομβικό σημείο.

Οι ελληνικές πρωτοβουλίες

Η γελοιοποίηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής από τον Νίκο Δένδια με το ταξίδι του στην Λιβύη είναι παράδειγμα προς αποφυγήν. Η Ελλάδα πρέπει να αποκαταστήσει άμεσα σχέσεις με την Τρίπολη και την προσωρινή κυβέρνηση και ταυτόχρονα να ενισχύσει τους δεσμούς με όλες τις χώρες που έχουν λόγο στην περιοχή. Η Ιταλία, η Γαλλία, η Αίγυπτος , οι ΗΠΑ έχουν σοβαρές και ισχυρές προσβάσεις στην Τρίπολη και έχουν την δύναμη να πείσουν την Λιβύη να διαπραγματευθεί με την Ελλάδα. Η Τουρκία κάθε άλλο παρά έχει μεγαλύτερη ισχύ από τις προαναφερθείσες χώρες, οπότε η Αθήνα οφείλει άμεσα να κάνει αναπροσαρμογές και να διορθώσει τα λάθη του Δένδια.

Δεύτερη πρωτοβουλία που πρέπει να αναλάβει η Ελλάδα είναι υπέρ της πραγματοποίησης Διεθνούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο, με την συμμετοχή, των ΗΠΑ, της ΕΕ και της Ρωσίας. Στην Διάσκεψη μπορούν να τεθούν επί τάπητος όλα τα προβλήματα της περιοχής, οριοθετήσεις ΑΟΖ, σεβασμός συνόρων, αρχιτεκτονική ασφάλειας, αγωγοί και καλώδια, ώστε να εδραιωθεί μια κουλτούρα διαλόγου και επίλυσης των προβλημάτων , κάτι που θα ωφελήσει τους πάντες. Και στο ζήτημα της Διάσκεψης αρνητικός πρωταγωνιστής ήταν ο Δένδιας, φυσικά και ο Μητσοτάκης. Ο ΥΠΕΞ μάλιστα, όταν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από την ΕΕ, έστειλε οδηγίες προς τις πρεσβείες να μποϋκοτάρουν την σχετική πρωτοβουλία. Τέτοια διπλωματική μυωπία δεν έχει υπάρξει στο Υπουργείο Εξωτερικών. Είναι διαφορετικό πράγμα η Ελλάδα και η Τουρκία να αντιπαρατίθενται οι δύο τους σε ένα τραπέζι και διαφορετικό πράγμα να βρεθούν σε ένα τραπέζι με άλλα κράτη της περιοχής. Η ισχύς κατανέμεται διαφορετικά.
               

Η νέα αρχιτεκτονική

Το βέτο των ΗΠΑ και της Ρωσίας στην Τουρκία για χερσαία εισβολή μπορεί να καταδεικνύει τα όρια της Άγκυρας, ταυτόχρονα όμως δεν μειώνεται ο περιφερειακός της ρόλος. Είναι δεδομένο ότι η Τουρκία έχει ρόλο και συνομιλεί σε υψηλό διεθνές επίπεδο με τις μεγάλες χώρες και θα συνεχίσει να το κάνει. Η Τουρκία δείχνει να απλώνει την επιρροή της γιατί η Ελλάδα υποχώρησε διπλωματικά, της άφησε χώρο να κινηθεί και να δράσει. Όσο υποχωρεί η αίγλη των τριμερών σχημάτων , τόσο θα ισχυροποιείται η εικόνα της Τουρκίας. Το Ισραήλ από την πλευρά του έριξε όλο το βάρος στις σχέσεις του με τις αραβικές χώρες και ήδη έχει δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο για την δική του ασφάλεια που επηρεάζει και όλη την περιοχή. Κάποτε ήταν οι ΗΠΑ  που ενορχήστρωναν τα πάντα στην περιοχή, τώρα είναι το Ισραήλ . Και είναι χαρακτηριστικό ότι η ανάπτυξη των σχέσεών του με την Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα, την Αίγυπτο, το Κατάρ, την Ιορδανία, το Ιράκ, κυρίως το Βόρειο Ιράκ και εσχάτως τον Λίβανο,  ουσιαστικά είναι ένα μέτωπο άμυνας κατά του Ιράν.

Η Ελλάδα έχει εκχωρήσει τα πάντα στις ΗΠΑ , δεν παίρνει αποφάσεις , δεν κινείται σε ένα τόσο προνομιακό πεδίο μάλιστα με συνέπεια να μην μπορεί να θεωρηθεί σοβαρή παρεμβατική χώρα. Αυτό ισχύει και στην περιφερειακή της διπλωματία και στο πλαίσιο της Δύσης όπου η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ως παράρτημα των ΗΠΑ. Αλλά ακόμη και έτσι, η διπλωματία είναι η πρώτη επιλογή για να αναδυθεί ο νέος ρόλος της Ελλάδας και να βελτιώσει τη διαπραγματευτική της θέση έναντι της Τουρκίας.  Τόσο απλή και τόσο  εθνικά ωφέλιμη είναι η αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής…