Ειδικού Συνεργάτη

Με ένα συνδυασμένο διπλωματικό σχέδιο που έχει πάρει καταιγιστικό ρυθμό, η ΕΕ και το ΝΑΤΟ αναβαθμίζουν την στρατηγική κλίμακα των σχέσεων με την Τουρκία.  Με την ίδρυση των δύο περιοχικών στρατηγείων  του ΝΑΤΟ, στα Άδανα και την Κωνσταντινούπολη, που θα αφορούν την αντιπυραυλική άμυνα και την αεράμυνα της Ανατολικής Μεσογείου με ερώτημα τι θα ισχύει για το Αιγαίο, η Τουρκία αναδεικνύεται σε πυλώνα ασφάλειας της Συμμαχίας από το νότιο Καύκασο μέχρι την Μέση Ανατολή και φθάνει στα όρια ευθύνης του Ισραήλ. Παράλληλα, δρομολογείται η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ -Τουρκίας με την Άγκυρα να απαιτεί πρώτα χειρονομίες καλής θελήσεως από τις Βρυξέλλες και μετά να δεχθεί συνομιλίες για το Κυπριακό, θέμα που υποχρεωτικά έθεσαν οι Ευρωπαίοι Αξιωματούχοι τις προηγούμενες ημέρες.

Η Ελλάδα απουσιάζει εντελώς από όλα τα τραπέζια των διαπραγματεύσεων σε όλα τα επίπεδα, δηλαδή και στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Δεν έχει εθνική ατζέντα, δεν θέτει τους όρους της, παρά το γεγονός ότι ο ρόλος της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή αναβαθμίζεται σε επίπεδο περιφερειακού διαχειριστή στρατιωτικής και ενεργειακής ασφάλειας, αλλά και επηρεάζοντας τις πολιτικές εξελίξεις μέσω των αναβαθμισμένων σχέσεών της, από το Αζερμπαιτζάν, την Ρωσία, την Συρία, την Λιβύη και εσχάτως με το Πακιστάν, την Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο.

Να σημειωθεί ότι παράλληλα με τις εργασίες της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου θα εξελιχθούν και οι συνομιλίες, θα συνεχιστούν και ίσως έχουμε και ανακοινώσεις, οι συνομιλίες της ΕΕ με την τουρκική ηγεσία. Η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE με κάποια μορφή, η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης,  απελευθέρωση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες και μέσες άκρες το Κυπριακό είναι τα ζητήματα που βρίσκονται στο τραπέζι. Πρώτα με την επίσκεψη των  Κάγια Κάλας, της Επιτρόπου για την Διεύρυνση Μάρτα Κος και του Επιτρόπου Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ και τώρα , με την παρουσία στην Άγκυρα για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ,  του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι  αναμένεται στις συναντήσεις που θα έχουν με τους Ερντογάν και Φιντάν,

Ελλάδα: ποιες είναι οι θέσεις της;

Η ελληνική κυβέρνηση απουσιάζει από τις ενδοσυμμαχικές διαπραγματεύσεις που είναι κρίσιμος παράγοντας ασφάλειας , διμερών και πολυμερών σχέσεων, τόσο στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, όσο και στο πλαίσιο της ΕΕ. Ο πρωθυπουργός δεν έχει κάνει καμία απολύτως συζήτηση, ανακοίνωση ή διαρροή σχετικά με τις θέσεις και τις προθέσεις του, ενόψει των κρίσιμων συνόδων που έρχονται. Είναι χαρακτηριστικό όμως ότι κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν πίεσε την κυβέρνηση για να αναγκαστεί να τοποθετηθεί δημόσια. Να σημειωθεί ότι με βέτο της Τουρκίας , το ΝΑΤΟ δεν συμπεριλαμβάνει σε ασκήσεις του νησιά που η Άγκυρα θεωρεί αποστρατιωτικοποιημένα, ενώ αρκετά νησιά τα αποκαλεί με κωδικούς αριθμούς και όχι με το όνομά τους. Προφανώς το ΝΑΤΟ δεν θα αλλάξει στάση, αλλά έχει σημασία να δούμε αν γίνονται βήματα μπροστά, αν θέτει και τι θέματα θέτει και τι απαιτεί η κυβέρνηση και ποιο είναι το αποτέλεσμα. 

Η απουσία κάθε συζήτησης ευνοεί την ανύπαρκτη ούτως ή άλλως εξωτερική πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη και τον ανύπαρκτο κατά κοινή ομολογία υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Χαρακτηριστική είναι όμως και η σιωπή του Νίκου Δένδια ο οποίος θα συνοδεύει τον πρωθυπουργό στην σύνοδο του ΝΑΤΟ, όπως και ο Γεραπετρίτης, σχετικά με τα υπό ίδρυση στρατηγεία της Συμμαχίας. Έχει θέσεις η Ελλάδα και ποιές είναι;

Τουρκία η μόνη κερδισμένη

Η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας εντός του ΝΑΤΟ είναι δεδομένη και έχει την συγκατάθεση του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα είναι πρωταγωνιστής της συνόδου, αλλά υπάρχουν σοβαροί λόγοι για τους οποίους ο Τραμπ δεν έχει πολλά πολλά με τους Ευρωπαίους συμμάχους του, εξαιτίας στης στάσης τους στον πόλεμο κατά του Ιράν. Ακόμη και το τι θα πει το ΝΑΤΟ για τον πόλεμο Ρωσίας -Ουκρανίας είναι ένα ζήτημα. Οι μεν Ευρωπαίοι εμμένουν στην σκληρή πολεμική γραμμή για να δικαιολογούν και την στροφή στην πολεμική οικονομία, ο δε Τραμπ έχει πολλά και θολά πράγματα στο μυαλό του, οπότε κάθε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη.

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο μόνος κερδισμένος θα είναι ο Ερντογάν. Ο οποίος ναι μεν  θέλει να εξυπηρετήσει τα αμερικανικά σχέδια και να στηρίξει το ΝΑΤΟ , αλλά παίρνει πάντα ανταλλάγματα. Αυτά  περιμένουμε να δούμε. Πολλοί αναλυτές στη Δύση εκτιμούν ότι η Τουρκία είναι η χώρα που διαθέτει τα στοιχεία που θέλει η ΕΕ και το ΝΑΤΟ, προκειμένου να οικοδομηθεί ένα νέα σύστημα ασφάλειας μετά το βατερλό στον πόλεμο με το Ιράν. Ο έλεγχος των θαλάσσιων οδών, οι ενεργειακοί διάδρομοι, η ανάσχεση της Κίνας είναι θέματα που θα αναδεικνύουν και φαίνεται ότι θα αποτελέσουν προνομιακό πεδίο για την Τουρκία. 

Αν, όπως ψιθυρίζεται , ο Τραμπ “απονείμει” στην Τουρκία τον ρόλο του περιφερειακού διαχειριστή όλων αυτών των στρατηγικής σημασίας θεμάτων, τότε θα έχουμε νέα δεδομένα.
Όλα αυτά αγγίζουν απόλυτα την Ελλάδα. Η Τουρκία αναβαθμίζει την πίεση στο Κυπριακό, όσο σε επίπεδο συνομιλιών για τη λύση του, αλλά σε στρατιωτικό επίπεδο. Ο Ερντογάν θεωρεί απειλή τις συνεργασίες Ελλάδας -Κύπρου -Ισραήλ, αλλά ετοιμάζει ήδη έναν πιο σκληρό άξονα με την Αίγυπτο, την Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, το λεγόμενο σουνιτικό τόξο, ενώ στρατιωτικοποιεί τα κατεχόμενα εδάφη με πρωτοφανή  ρυθμό .