Του Σωτήρη Σιδέρη

Λίγα 24ωρα έχουν περάσει από την σαρωτική νίκη του Τράμπ και ήδη οι πρώτες ενδείξεις οδηγούν στην εκτίμηση  ότι επίκεινται θεμελιώδεις αλλαγές στην γεωπολιτική σκακιέρα. Από τη Βουδαπέστη  όπου πραγματοποιείται η άτυπη σύνοδος κορυφής της ΕΕ, ο Βίκτορ Όρμπαν, σύμμαχος του Πούτιν και οπαδός του Τράμπ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ υπό τον  Τράμπ θα «εγκαταλείψουν» τον πόλεμο στην Ουκρανία και η Ευρώπη δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει μόνη της αυτόν τον πόλεμο”.

Σχεδόν ταυτόχρονα, ο  Τράμπ και ο Πούτιν , άναψαν το πράσινο φως για διάλογο μεταξύ τους. «Εφόσον θέλει να έρθει ξανά σε επαφή (μαζί μου)… είμαι έτοιμος», είπε για τον Τράμπ ο Πούτιν σε ομιλία του στο Φόρουμ Βαλντάι, στο θέρετρο Σότσι.  «Νομίζω ότι θα μιλήσουμε» είπε ο Τράμπ, αναφερόμενος στον Πούτιν, κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε στο NBC. Εκ των πραγμάτων τίθεται επί τάπητος η θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Θα ακολουθήσει την πολιτική της τυφλής υποταγής  στην πολιτική Μπάιντεν και του ΝΑΤΟ ή θα ακολουθήσει τον Τράμπ; Καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι ενώ όλοι οι ηγέτες της ΕΕ είναι ανήσυχοι και προβληματισμένοι, ο μόνος που εμφανίστηκε  στη Βουδαπέστη σαν λογιστής ήταν ο Έλληνας πρωθυπουργός . Για τον οποίο, τα ερωτήματα είναι πολλά.

Η επιστροφή του Πούτιν

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να μιλήσει για τη θέση της Ελλάδας και έκανε μια γενική δήλωση , κατώτερη των περιστάσεων. Η ΕΕ βιώνει πολλαπλές κρίσεις στις οποίες αναφέρεται συχνά ο Μακρόν. Για τον Έλληνα πρωθυπουργό μείζον είναι ο οικονομισμός, τα χρήματα δηλαδή. Στη δήλωσή του ,αναφερόμενος στη σχέση με τις ΗΠΑ  είπε μεταξύ άλλων :
“Βέβαια, πρέπει να είμαστε αρκετά ρεαλιστές ως Ευρωπαίοι και δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτή τη διατλαντική εταιρική σχέση από θέση αδυναμίας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, αλλά σίγουρα μπορεί να αλλάξει τον εαυτό της για να αντιμετωπίσει έναν μεταβαλλόμενο κόσμο.

Επομένως, οι συζητήσεις που θα έχουμε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ιδίως όσον αφορά στα ζητήματα της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, είναι ιδιαίτερα επίκαιρες.
Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να «ξυπνήσουμε» από τη γεωπολιτική μας αφέλεια και να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να εξασφαλίσουμε πρόσθετους πόρους για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις μεγάλες προκλήσεις, είτε πρόκειται για ζητήματα ανταγωνιστικότητας είτε για ζητήματα ευρωπαϊκής άμυνας”.
Ο Όρμπαν έδωσε άλλη διάσταση. Είπε ότι κάποιοι στην ΕΕ  “ εξακολουθούν να θέλουν να συνεχίσουν να στέλνουν τεράστια χρηματικά ποσά σε αυτόν τον χαμένο πόλεμο, αλλά ο αριθμός εκείνων που παραμένουν σιωπηλοί … και εκείνων που εκφράζουν με προσοχή ότι πρέπει να προσαρμοστούμε στη νέα κατάσταση, αυξάνεται».  Οπότε ο Έλληνας πρωθυπουργός σε ποια ομάδα θα κατέτασσε τον εαυτό του; σε αυτούς που μένουν σιωπηλοί ή σε αυτούς που τονίζουν την ανάγκη προσαρμογής στη νέα κατάσταση;
Τράμπ -Πούτιν; η νέα μεγάλη εικόνα

Η πρώτη μεγάλη θετική εξέλιξη για τον Πούτιν είναι ότι σύντομα θα βγει από το κάδρο της πολιτικής απομόνωσης. Από την στιγμή που θα μιλήσει με τον Τράμπ και στην συνέχεια πιθανόν και να συναντηθούν, θα ακολουθήσουν σταδιακά όλοι οι ηγέτες της Δύσης. Υπό αυτή την οπτική, οι ηγέτες των δυτικών χωρών τι θα κάνουν; αυτό φυσικά αφορά και τον Κυριάκο Μητσοτάκη που θέλει δεν θέλει θα πρέπει να εξορθολογίσει την εξωτερική πολιτική της χώρας και σταδιακά να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Ρωσία. Μόνο που τώρα θα το κάνει υπό δυσμενή θέση, καθώς έχει προηγηθεί, έντονη αντιρωσική ρητορική, κυρώσεις, αποστολή όπλων στην Ουκρανία, βάσεις που στοχεύσουν την Ρωσία κλπ. Σε κάθε περίπτωση ο Έλληνας πρωθυπουργός οφείλει να δώσει απαντήσεις και φυσικά η αντιπολίτευση πρέπει να τις απαιτήσει.

Μεγάλες ανατροπές

Σε μια δεύτερη ανάγνωση  των δηλώσεων  και του κλίματος που αλλάζει , είναι προφανές ότι επιβεβαιώνεται η προεκλογική θέση του Τράμπ που ήταν αρνητικός στην στήριξη του Ζελένσκι. Πλέον , αν τα προαναφερθέντα επιβεβαιωθούν και στην πράξη, έχουμε ιστορικής σημασίας ανατροπές.
1. Η Ουκρανία δεν στηρίχθηκε μόνο από τις ΗΠΑ, αλλά και όλη τη Δύση, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Η υπαναχώρηση της Δύσης από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι του Κιέβου, θα οδηγήσουν στην κατάρρευση της Ουκρανίας , σε κρίση ταυτότητας το ΝΑΤΟ και σε πολιτικά και οικονομικά αδιέξοδα την ΕΕ. Ήδη η ΕΕ κλονίζεται από την πολιτική κρίση της Γερμανίας, τις ανησυχίες της Γαλλίας και τον έντονο προβληματισμό πολλών μικρότερων χωρών για το μέλλον και της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
2.  Η αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ υπό τον Τράμπ θα αναγκάσει την ΕΕ να αναπροσαρμόσει την πολιτική της. Οπότε τίθεται το ερώτημα τι θα γίνει με το πλήθος των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Ρωσία.
3. Τρίτη. Προκαλεί ερωτηματικά η πρόθεση πολλών στην ΕΕ να στρατιωτικοποιηθεί η ευρωπαική οικονομία , με στόχο την αυτονομία της έναντι των ΗΠΑ. Πως θα γίνει αυτό, κανείς δεν το λέει. Είναι όμως σίγουρο, ότι το πρώτο πράγμα που έχει ανάγκη η ΕΕ είναι η ανάπτυξη διπλωματικών πρωτοβουλιών για να εμπεδωθεί ένα κλίμα ασφάλειας στην Ευρώπη και να επιλυθεί με συνομιλίες η κρίση στην Ουκρανία. Μια τέτοια αλλαγή θα είναι απείρως πιο συμφέρουσα και πιο σύντομη από την στρατιωτικοποίηση της ΕΕ, που είναι άκρως αμφιλεγόμενη, έτσι κι αλλιώς.
4. Τέταρτη. Οι ανισότητες στην ΕΕ αυξάνονται και οξύνονται. Η διαφθορά είναι ανεξέλεγκτη, η Επιτροπή είναι αποσυνδεδεμένη από τις κοινωνικές ανάγκες και κατευθύνει τους πόρους προς το μεγάλο κεφάλαιο. Ακόμη και η έκθεση Ντράγκι επισημαίνει αυτούς τους κινδύνους. Υπό αυτό το πρίσμα αν η νέα κατάσταση  οδηγήσει σε εξοπλισμούς και όχι  σε μια πιο κοινωνική Ευρώπη , είναι αμφίβολο αν θα υπάρχει ΕΕ σε λίγα χρόνια.