Του Σωτήρη Σιδέρη
Διπλωματικοί στροβιλισμοί  καθηλώνουν την πρόοδο του ελληνοτουρκικού διαλόγου, όπως ευελπιστούν αρκετοί στις δύο πλευρές του Αιγαίου μετά την επίσκεψη Ερντογάν στην Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβριο και την υπογραφή της Διακήρυξης. Η συνάντηση των υφυπουργών Εξωτερικών Παπαδοπούλου και Ακσαπάρ στην Άγκυρα την Δευτέρα 11 Μαρτίου, συσκότισε ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Το κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε αποτελεί μνημείο αποπροσανατολισμού καθώς δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στις διερευνητικές συνομιλίες, ούτε καν στην μορφή του πολιτικού διαλόγου, δηλαδή το σχήμα , τους συμμετέχοντες και την μεθοδολογία.

Αντί σαφών αναφορών στις συνομιλίες γίνεται αναφορά στην προετοιμασία της επίσκεψης του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Σμύρνη τον Μάϊο, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές δηλαδή. Οπότε, σύμφωνα με αξιόπιστους παρατηρητές, αντί να ξεκινήσει διάλογος ουσίας , οδεύουμε σε ένα άλμα. Από την Διακήρυξη των Αθηνών στο σχέδιο της Σμύρνης που μπορεί να είναι πομπώδες επικοινωνιακά, αλλά ουσιαστικά θα επιβεβαιώνει την ακινησία, που λειτουργεί υπέρ της Τουρκίας. Γιατί η Τουρκία έχει αναθεωρητική ατζέντα και την διατηρεί ακλόνητη.

Το κοινό ανακοινωθέν αναφέρει:

 “Η Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας, Πρέσβυς Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και ο Υφυπουργός Εξωτερικών της Τουρκικής Δημοκρατίας, Πρέσβυς Burak Akçapar πραγματοποίησαν τακτική συνάντηση Πολιτικού Διαλόγου στην Άγκυρα, στις 11 Μαρτίου 2024.

Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων, πέραν των διαφόρων πτυχών των διμερών σχέσεων,  συζητήθηκαν περιφερειακά και διεθνή ζητήματα. Οι δύο πλευρές επανέλαβαν την κοινή τους δέσμευση να αξιοποιήσουν την υπάρχουσα θετική ατμόσφαιρα, σύμφωνα με τη Διακήρυξη των Αθηνών που υπεγράφη τον περασμένο Δεκέμβριο από τους ηγέτες των δύο χωρών, διερευνώντας επιπλέον τομείς διμερούς και διεθνούς συνεργασίας. Αξιολόγησαν τις προετοιμασίες για την επικείμενη επίσκεψη του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη στην Τουρκία, τον Μάιο και προέβησαν σε απολογισμό της επιτευχθείσας, μέχρι στιγμής, προόδου στους υφιστάμενους διαύλους διαλόγου, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της διμερούς σχέσης”.   

    Να σημειωθεί ότι λίγα 24ωρα νωρίτερα σε τουρκοαμερικανικό ανακοινωθέν μετά την συνάντηση Μπλίνκεν -Φιντάν αναφέρεται ότι “ο υπουργός (Μπλίνκεν) χαιρέτισε τις συνεχιζόμενες επαφές μεταξύ της Τουρκίας και της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένου του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας τον Δεκέμβριο του 2023, και την υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας».
Έκτοτε ακολούθησε νεκρή περίοδος. Παρά τις διακηρύξεις οι δύο πλευρές δεν έχουν συμφωνήσει καν στην μορφή του διαλόγου, ούτε στον στόχο. Δηλαδή αν οι δύο χώρες έχουν ως στόχο την παραπομπή της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας /ΑΟΖ στη Χάγη. Είναι προφανές ότι και οι δύο κυβερνήσεις είναι ικανοποιημένες από το μορατόριουμ και το κλίμα προσέγγισης γιατί ικανοποιούν την Δύση . Το γεγονός ότι αποφεύγουν να θέσουν τα φλέγοντα ζητήματα στο τραπέζι, σημαίνει πιθανόν ότι δεν έχουν διάθεση να διαταράξουν το κλίμα.

Η επίσκεψη Μητσοτάκη το Μάϊο στη Σμύρνη δεν θα μπει στην ουσία. Λίγο πριν από τις ευρωεκλογές και με εμφανή την μεγάλη πτώση της ΝΔ, αλλά και την αντίθεση Σαμαρά -Καραμανλή στον διάλογο, ο πρωθυπουργός δεν έχει περιθώρια για να υποστηρίξει τις , ούτως ή άλλως περίεργες απόψεις του περί υποχωρήσεων από πάγιες θέσεις της χώρας. Οπότε αυτή η ακινησία δεν προσφέρει τίποτα στην χώρα, πλην της ηρεμίας, που όλοι γνωρίζουν ότι είναι πρόσκαιρη και επαφίεται στην Τουρκία πότε θα το ανατρέψει.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι ΗΠΑ ναι μεν θέλουν ουσιαστικές συνομιλίες, αλλά δεν πρόκειται να γίνουν φορτικές γιατί δεν θέλει ούτε η Ουάσιγκτον να διαταραχθεί το κλίμα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση του μετώπου στη Γάζα και η προεκλογική εκστρατεία που διανύουν οι ΗΠΑ τις αποτρέπουν σε ολική εμπλοκή και σίγουρα θα παρεμβαίνουν , όχι όμως για να ανατρέψουν καταστάσεις. Το ίδιο αφορά και την ΕΕ που δεν εμπλέκεται ουσιαστικά, ενώ η Γερμανία που έχει εμπλακεί διπλωματικά , απλά θα έχει επικουρική παρέμβαση και όχι σε επίπεδο πρωτοβουλιών, καθώς αυτό δεν απαιτείται στην παρούσα φάση.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι τουλάχιστον μέχρι τις ευρωεκλογές οι προοπτικές ουσιαστικών συνομιλιών είναι ελάχιστες ή μηδαμινές
    Όσον αφορά τον Ερντογάν , για μια ακόμη φορά ο Τούρκος πρόεδρος απέδειξε ότι είναι δεινός σκακιστής. Έριξε τη δήλωσή του ότι δεν θα διεκδικήσει άλλη θητεία, η τωρινή λήξει το 2028 προφανώς για να δει αντιδράσεις, να δει ποιοι φιλοδοξούν να τον διαδεχθούν και ποιοι θα συμμαχήσουν με ποιούς εντός και εκτός Τουρκίας. Όλα αυτά όμως είναι στον αέρα, καθώς οι ελιγμοί είναι τρόπος ζωής για τον Ερντογάν, οπότε θα φανεί στην πορεία , αν το εννοούσε ή όχι. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας, τουλάχιστον μέχρι το 2028 δεν πρόκειται να αλλάξει οπότε στην Αθήνα, ας προσαρμοστούν στην πραγματικότητα.