Σπύρος Σουρμελίδης

Nέα Χρονιά, 2024! Ευχές για το καλύτερο, ευχές αισιοδοξίας, ευχές για αυτό που θα θέλαμε να συμβεί, και να μας συμβεί. Το τι θα φέρει το 2024 κανείς δεν ξέρει. Ιδιαίτερα αυτή την εποχή , που όλα αλλάζουν γρήγορα προς ενα μέλλον άγνωστο, το οποίο καθορίζουν συνδυασμοί που δεν θα μπορούσαμε να σκεφτούμε τις προηγούμενες δεκαετίες. Ο κόσμος μας είναι διπλός, είναι ο συνδυασμός της πραγματικότητας που έχουμε, και της εικονικής πραγματικότητας, που τείνει να γίνει και αυτή, πραγματικότητα. Οι ζωές μας εξελίσσονται πλέον και μέσω του διαδικτύου, η επικοινωνία μας είναι ταχύτατη, οι εικόνες που λαμβάνουμε είναι εκατομμύρια φορές πλουσιότερες. "Ζούμε" πράγματα που δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα τα είχαμε. Πράγματα απίστευτα, άπιαστα εως χθες που όμως νομίζουμε ότι τα αγγίζουμε, είναι δικά μας, είναι η εμπειρία μας.  Ο διπλός αυτός κόσμος, πραγματικός και εικονικός, είναι πλέον η νέα μας πραγματικότητα.

"Οι κάθε λογής εικονικές πραγματικότητες έχουν κατακλύσει την καθημερινή ζωή. Μεταλλαγμένοι άνθρωποι και απλά, καθημερινά αντικείμενα από σχεδόν ζωντανές τεχνητές ύλες, κυριαρχούν. Το να μπορείς να μπεις στο μαγικό κόσμο του Κυβερνοχώρου δεν σημαίνει ότι μπορείς να ξαναβγείς. Οι ανθρωποι παλεύουν με παντοδύναμα δίκτυα πληροφοριών και παραδίδονται σ’ ένα παιχνίδι θανάτου με την ίδια προσήλωση όπως σε ένα δυνατό τεχνοναρκωτικό".  Αυτό περιέγραφε στο μακρινό 1993, ο Ουίλιαμ Γκίμπσον στο βιβλίο του "Εικονικό Φως". Τότε ακόμα ηταν μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας. Οπως και τα όσα περιέγραφε στον "Αστερισμό της Μόνα Λίζα" , μια ζωή διπλή μεσα και έξω απο ΚυβερνοΔίκτυο, στο ακόμα μακρινότερο  1988.  Όλα όσα περιέγραφε με αφορμή το νέο ακόμα διαδίκτυο, δεν ήταν καθόλου μακρινά και καθόλου φανταστικά.

Ο εικονικός κόσμος

Η ταχύτητα είναι το στοιχείο που ορίζει την ανθρωπότητα. Όλα τρέχουν πολύ γρηγορότερα, τα πάντα δημιουργούνται ταχύτερα , σε σχέση με λίγα χρόνια πίσω. Τόσο γρήγορα που δεν προλαβαίνουν οι άνθρωποι να τα αφομοιώσουν, να τα εξηγήσουν, να τα καταλάβουν. Να αντιληφθούν, τι ακριβώς τους συμβαίνει! Επικοινωνούν με την ταχύτητα του φωτός, με χώρες μακρινές, με άλλες κοινωνίες, γίνονται κοινωνοί θεμάτων που δεν γνώριζαν πέρυσι, αλλά τώρα νομίζουν ότι γνωρίζουν.

 Αδυνατούν να προλάβουν να βιώσουν καταστάσεις, γιατί έρχεται κάτι καινούργιο, μια καινούργια "εμπειρία", ένα νέο μήνυμα. Η προσοχή, ή η ανάγκη, στρέφεται στο καινούργιο που πολύ γρήγορα θα είναι παρελθόν.  Οι γνώμες αλλάζουν με την ταχύτητα των μηνυμάτων, η ανθρώπινη ματιά στρέφεται κάθε φορά στο νέο "φως" που εμφανίζεται, μέσα στην εικονική πραγματικότητα του αστερισμού του κυβερνοδικτύου.  Όλα αυτά τα μηνύματα έρχονται απο ανθρώπους, είναι δημιουργήματα ανθρώπων, όπως η ίδια η τεχνολογία που τα επιτρέπει να στέλνονται και να τα λαμβάνουμε τόσο γρήγορα. 
 Αρα δεν είναι ένας κόσμος ψεύτικος, ένας κόσμος φανταστικός, είναι κόσμος αληθινός.  Ο συνδυασμός και η ταχύτητα, είναι τα στοιχεία που δημιουργούν νέες παραστάσεις, νέες "εμπειρίες" οπως και νέες ελπίδες ή ψευδαισθήσεις.
Οπως και κατα πόσο, οι άνθρωποι στη μία χώρα μπορούν να γευτούν, να βιώσουν τις εμπειρίες άλλων χωρών, άλλων κοινωνιών. Έχουν όμως την αίσθηση ή την ψευδαίσθηση οτι μπορούν.

"Είμαι αυτό που καταλαβαίνω, και οχι αυτό που ξέρω"

 Ο Αϊνστάϊν δίδαξε ότι το θέμα δεν είναι τι γνωρίζεις, αλλά τι κατάλαβες!  Οι άνθρωποι "βιώνουν" τον πλούτο , την λάμψη κάποιων άλλων, ωσαν να είναι δικά τους. Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε αυτή η δήθεν κατάσταση, ωσάν να είναι η πραγματικότητα του ατόμου.
Οι άνθρωποι "βιώνουν" τη βία, τον πόλεμο, ωσαν να είναι δίπλα τους. Τα μηνύματα είναι πραγματικά περισσότερο απο κάθε άλλη φορά.  Το καλό και το κακό σε "αγγίζει", είναι "βίωμα" σου, είναι ο κόσμος σου και ας μην είναι. 
Ο φόβος τρέχει με την ταχύτητα του μηνύματος, η απόλαυση το ίδιο.
Οι άνθρωποι ανταλλάσουν εμπειρίες και ζωές μέσα από τον κυβερνοχώρο. Δεν ανταλλάσουν απλώς απόψεις και ιδέες.
Συναλλάσσονται, αγοράζουν, πουλάνε, υπογράφουν, αποκτούν.
Ζουν στιγμές προσωπικές. Φλερτάρουν, στέλνουν την εικόνα τους ακόμα και γυμνή στο πρόσωπο που ποθούν. Ερωτεύονται αυτόν ή αυτήν, που δεν ξέρουν, που δεν μπορούν να αγγίξουν. Αν είναι τυχεροί, το πρόσωπο είναι αληθινό, τουλάχιστον κατ όψη.

Ανθρωποι ευκατάστατοι αισθάνονται ακόμα πιο ισχυροί, ακόμα πιο απαιτητικοί ή πιο εγωιστές.
 Ανθρωποι φτωχοί ή στο περιθώριο, αισθάνονται ακόμα περισσότερη απελπισία, ακόμα μεγαλύτερο μίσος.
Οι κολασμένοι της Γης, (παλαιστίνιοι, κούρδοι, υεμενέζοι, σομαλοί κα) βλέπουν και αυτοί τον κόσμο που δεν γνωριζαν, βλέπουν ακόμα πιο διογκωμένες, τις ανισότητες και την αδικία. Αντιδρούν με κάθε τρόπο, πλέον ακόμα και με drones.

Ολα τα μεγεθη αλλάζουν, αναλόγως με το πως αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι ή οι κοινωνίες, τη νέα αυτή πραγματικότητα. Η ελπίδα, ο φόβος, η βία, η αίσθηση του "μπορώ κι εγω" ή "θέλω κι εγω", οι ηθικές αξίες, αλλάζουν όψη, γίνονται αντιληπτά με τρόπο διαφορετικό. 
Η παγκοσμιοποίηση είναι πρωτίστως η εκθετική ταχύτητα της χωρίς περιορισμούς επικοινωνίας, μεταξύ ανθρώπων και κοινωνιών. Σε συνδυασμό με την μείωση των περιορισμών μετακίνησης, ανθρώπων, αγαθών και κεφαλαίου.
Ο συνδυασμός όλων αυτών των νέων εμπειριών, δημιουργεί μια νέα αντίληψη για το περιβάλλον, για τον κόσμο, για την πραγματικότητα. Κατα συνέπεια δημιουργεί ΝΕΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ.
 Γιατί αυτό που έχει τελικώς σημασία δεν είναι αυτό που ξέρουμε  ή έχουμε, αλλά αυτό που κατανοούμε  οτι ξέρουμε ή έχουμε.
 Ζουμε ενα διπλό κόσμο, το αθροισμα του είναι ο νέος, ο πραγματικός μας κόσμος!

Συνέχεια Μέρος Β: Η νέα και αληθινή εξουσία. Η τεχνητή νοημοσύνη, ο νέος πλούτος, οι νέες ανισότητες