Του Σωτήρη Σιδέρη


Η ανατροπή που συντελείται στις σχέσεις Ελλάδας -Αλβανίας επιβεβαιώνει τους προβληματισμούς πολλών, ότι η εικόνα αρμονίας και συνεννόησης που καλλιέργησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ήταν τεχνητή. Όταν δεν καταπιάνεται κανείς με τα πραγματικά προβλήματα δεν υπάρχει ζήτημα. Μόλις όμως έρχεται στην επιφάνεια μια χαμηλής έντασης κρίση, αποκαλύπτεται η πραγματικότητα. Και οι προβλέψεις είναι επίσης απογοητευτικές, καθώς μέσα στις λίγες επόμενες εβδομάδες θα υπάρξουν νέες εντάσεις, αν δεν αναληφθούν άμεσες πρωτοβουλίες και δεν ασκηθούν ισχυρές πιέσεις στον Έντι Ράμα.

Γιατί, δεν είναι μόνο η φυλάκιση Μπελέρη. Έρχεται και η Απογραφή Πληθυσμού και Κατοικιών το δίμηνο Σεπτεμβρίου -Οκτωβρίου, που χρηματοδοτεί η ΕΕ . Στην προηγούμενη Απογραφή προκλήθηκε σάλος και ουσιαστικά ακυρώθηκε  από το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς απαγόρευε στους Έλληνες να αναφέρουν την εθνική καταγωγή, την μητρική γλώσσα και το θρήσκευμα και ενόψει της νέας Απογραφής η ατμόσφαιρα στη μειονότητα είναι ηλεκτρισμένη. Επίσης,  στις 16 Οκτωβρίου θα διεξαχθεί στα Τίρανα η Σύνοδος Κορυφής της “Διαδικασίας του Βερολίνου για τα Δυτικά Βαλκάνια”, υπάρχει  και η εκκρεμότητα της οριοθέτησης της ΑΟΖ. Όλα αυτά δεν έχουν σταθεί ικανά να αφυπνίσουν την κυβέρνηση που τώρα προσπαθεί να καταλάβει πως ξέφυγε η κατάσταση με το ΥΠΕΞ να είναι σε διαρκές διπλωματικό λήθαργο.

Σε γκρίζα ζώνη

Η Απογραφή είναι μια ιδιαίτερα σημαντική  υπόθεση , γιατί αν η κυβέρνηση της Αλβανίας παραβιάσει και πάλι το διεθνές δίκαιο θα προκληθεί μεγαλύτερης έντασης κρίση, τουλάχιστον για την επόμενη δεκαετία, με θύμα και πάλι την μειονότητα. Που είναι αναγνωρισμένη ως ελληνική εθνική μειονότητα και το καθεστώς της διέπεται από κανόνες, δικαιώματα και υποχρεώσεις. Η αδυναμία της κυβέρνησης Μητσοτάκη να πιέσει τα Τίρανα από το 2019 και μετά,  όταν είχε δρομολογηθεί η απόφαση τη ΕΕ για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων Αλβανίας -Βόρειας Μακεδονίας, με την υποχώρηση του πρωθυπουργού, δείχνει τώρα τις συνέπειες της απόφασης. Παρά το γεγονός ότι υπήρχε ως όρος και από την Αθήνα και από την ΕΕ το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού και η ψήφιση νόμου για τα περιουσιακά δικαιώματα της μειονότητας, ο Έλληνας πρωθυπουργός υποχώρησε απαράδεκτα και υπέγραψε την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.  Παρόλα αυτά, η Αλβανία αδυνατεί για πολλούς λόγους, διαφθορά, ανεπάρκεια, καθυστερήσεις και ελλείμματα υποδομών , δομών και δημοκρατίας, να προσαρμοστεί. Ας μην υποτιμούμε επίσης την επιρροή της Τουρκίας. Ωστόσο  και το Βερολίνο στέλνει μήνυμα στήριξης στον Έντι Ράμα με την πραγματοποίηση της Συνόδου στα Τίρανα. Ο Έλληνας πρωθυπουργός είτε θα προσποιηθεί ότι δεν συμβαίνει τίποτα και θα είναι κάτι σαν αξιοθέατο στην αλβανική πρωτεύουσα, είτε θα αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης με την Αλβανία και θα προκαλέσει ζήτημα. Είναι εξάλλου υποχρέωσή του.

Τώρα ενόψει της Απογραφής και ενώ ο Μπελέρης είναι στην φυλακή εγείρονται νέα ζητήματα. Όπως έγινε γνωστό, το έγγραφο της Απογραφής, προβλέπει,  το μη υποχρεωτικό ερώτημα για την εθνική καταγωγή, την μητρική γλώσσα και το θρήσκευμα των πολιτών. Σημειώνεται ότι το πρόβλημα ανέκυψε στην Απογραφή του 2011 με την  “ΟΜΟΝΟΙΑ”, να καλεί σε αποχή , με καταγγελίες προς την ΕΕ και τους διεθνείς οργανισμούς που τελικά αμφισβήτησαν τα αποτελέσματα της Απογραφής.  

Τα Δυτικά βαλκάνια θα πάρουν νέες υποσχέσεις στη Σύνοδο των Τιράνων. Αλλά είναι φανερό πως η ΕΕ αδυνατεί, ούτε και θέλει να επιδράσει καταλυτικά στην διαμόρφωση μιας ενιαίας πολιτικής, διπλωματικής, οικονομικής και πολιτισμικής ατζέντας που θα δώσει ισχυρή ώθηση στις κυβερνήσεις και τους λαούς της περιοχής, ώστε να αναθερμάνει το όραμα για ένα καλύτερο μέλλον. Τα προβλήματα λιμνάζουν επικίνδυνα, οι υποσχέσεις επαναλαμβάνονται και οι προοπτικές δεν είναι θετικές. Η Ελλάδα έχει οπισθοδρομήσει και η κυβέρνηση Μητσοτάκη επί τέσσερα χρόνια δεν κατάφερε να κάνει ούτε ένα βήμα μπροστά, αντίθετα η επιρροή της χώρας μας εξανεμίστηκε. Ούτε καν την συμφωνία για την ΑΟΖ δεν επικαλούνται πλέον στο ΥΠΕΞ. Η νέα πολιτική ηγεσία, κυρίως η υφυπουργός Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου που “λύνει και δένει” στην εξωτερική πολιτική, δεν έχει καν αντιληφθεί τη χαώδη διαφορά μεταξύ της υπηρεσιακής και της πολιτικής δράσης, της υπηρεσιακής και της πολιτικής ευθύνης. Τα ρουσφέτια μπορούν να κάνουν κάποιον υφυπουργό ή παράγοντα, δεν θα τον κάνουν όμως ποτέ ηγέτη…..