Του Σωτήρη Σιδέρη


Διεθνώς και στην Ελλάδα βρίσκεται σε  εξέλιξη μια  προσπάθεια υπερσυντηρητικών και αντιδραστικών δυνάμεων κατά ελευθεριών,  εργασιακών, ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων, κατά της επιστήμης και της κοσμικότητας. Το βλέπουμε με τις αμβλώσεις, το είδαμε με την πανδημία, το αντιλαμβανόμαστε παντού. Εκκλησία, ακροδεξιά κόμματα, μηχανισμοί και παράκεντρα μπορεί να μην είναι σε ανοιχτή συνεργασία με το μεγάλο κεφάλαιο, στην πράξη όμως λειτουργούν συμπληρωματικά και σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν κοινούς στόχους.  Από τη μία πλευρά είναι το μεγάλο κεφάλαιο που επιβάλλει, χρηματοδοτεί ή  ανέχεται αυτή την εξέλιξη. Από την άλλη , οι ηγεσίες των εκκλησιών, ευνοούνται από την θρησκόληπτη δεξιά και ακροδεξιά και ενισχύουν τη θέση τους. Εκμεταλλευόμενη την απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου για τις αμβλώσεις,  η Ιερά Σύνοδος ζητά από τους ιερείς  να γίνουν κηρύγματα κατά των αμβλώσεων στις 8 Σεπτεμβρίου. Ταυτόχρονα, η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων αντέδρασε στην γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων ότι για να εξαιρεθεί ένας μαθητής από το μάθημα των θρησκευτικών δεν χρειάζεται οι γονείς του να δηλώσουν ότι αυτό γίνεται για λόγους θρησκευτικής συνείδησης. Όλα αυτά είναι μια μεγάλη πρόκληση για τις προοδευτικές δυνάμεις και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Αυταρχισμός, θεοκρατία και αντίδραση

Συχνά η Εκκλησία επικαλείται την θρησκευτική ελευθερία, αλλά αν υπάρχει μια δύναμη που καταπατά βάναυσα κάθε είδους ελευθερία , αυτή είναι η ίδια η Εκκλησία. Αγιασμοί, αναγκαστικές βαφτίσεις μωρών, εκκλησιασμοί, λατρεία εικόνων, παρεμβάσεις στη ζωή των πιστών,  πρόσδεση στο κράτος, πιέσεις, αλλεργία στην κριτική και τον έλεγχο κλπ είναι μια στρατηγική ελέγχου συνειδήσεων και διαιώνισης της επιρροής της με την στήριξη της πολιτικής φυσικά.

Είναι περίεργο , αλλά η αντίληψη ότι τα αυταρχικά καθεστώτα όπως στη Ρωσία, την Τουρκία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και αλλού θεωρούνται πιο αποτελεσματικά και ότι εκπέμπουν πιο καθαρά μηνύματα από τα σοσιαλδημοκρατικά, ακόμη και τα συντηρητικά κόμματα. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις έχουν κοντά τους και στηρίζονται στις θρησκευτικές ηγεσίες , οι οποίες με τη σειρά τους έχουν δεδομένη ροπή προς τον αυταρχισμό , αλλά και για πιο πρακτικούς λόγους, δηλαδή αυτά τα καθεστώτα τους εξασφαλίζουν ισχυρά προνόμια. Πάντα αυτή ήταν η Εκκλησία, ακόμη και σε δημοκρατικά συστήματα. Δεν συζητάμε για μουσουλμανικές χώρες, σε πολλές εκ των οποίων τα καθεστώτα είναι θεοκρατικά.

Στην Ελλάδα ο ρόλος της Εκκλησίας τα τελευταία χρόνια είναι εντελώς αρνητικός. Καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι στις δημοσκοπήσεις η εμπιστοσύνη προς την εκκλησία πλησιάζει αυτή προς τα ΜΜΕ. Άλλο πίστη στο Θεό , άλλο εμπιστοσύνη στην Εκκλησία.  Δώδεκα χρόνια κρίσης η Εκκλησία ήταν απούσα. Αποστασιοποιήθηκε από δίκαια κοινωνικά αιτήματα, ενώ ήταν στρατηγικό στήριγμα στις κυβερνήσεις της ΝΔ. Ιδιαίτερα με την σημερινή κυβέρνηση Μητσοτάκη παρατηρούμε μια συμμαχία κορυφής, χωρίς κοινωνικό περιεχόμενο που στηρίζεται στο αμοιβαίο όφελος. Προσλήψεις στην Εκκλησία, διακριτική μεταχείριση στην πανδημία, στήριξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της Εκκλησίας, δημόσια χειροφιλήματα υπουργών και ιδεολογική στήριξη. Τώρα , παρατηρώντας και τις διεθνείς εξελίξεις η Εκκλησία αναθαρρεί και διεκδικεί έναν νέο ρόλο ξεκινώντας από τις αμβλώσεις.

 Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι  σε  μια εποχή που ο πόνος των πολέμων, της μετανάστευσης και της προσφυγιάς, της φτώχειας και των ανθρωπιστικών κρίσεων,  η Εκκλησία είναι εντελώς απούσα, ενώ είναι πανταχού παρούσα σε ζητήματα εξουσίας και προνομίων, ενώ ταυτόχρονα γίνεται όλο και πιο επιθετική σε ζητήματα που έχουν ως επίκεντρο τη γυναίκα. Είτε πρόκειται για τις αμβλώσεις, είτε για τις γυναικοκτονίες για τις οποίες δεν λέει κουβέντα. Το ίδιο ισχύει και για τους γκέϊ, λες ο Θεός δίδαξε διακρίσεις ...
 

Συμμαχία για μια νέα ταυτότητα

Οι ακροδεξιές δυνάμεις βρήκαν σύμμαχο την Εκκλησία και στο μεταναστευτικό. Το ανέδειξαν ως μείζον πολιτικό ζήτημα, όπως θα γίνει σταδιακά και με τις αμβλώσεις, αλλά και με κάθε πρωτοβουλία που θα αφορά εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου για τους γάμους, τα προνόμια , την ενίσχυση της πρόσδεσης στο κράτος. Η ΝΔ στην Ελλάδα θεωρεί ότι έχει δεδομένο όφελος σε ψήφους , οπότε ο κομματικός καιροσκοπισμός κυριαρχεί.
Στον αντίποδα, οι προοδευτικές δυνάμεις δεν έχουν μια αντίστοιχη συμμαχία. Θα μπορούσαν να είναι οι διανοούμενοι , οι φοιτητές, η νέα γενιά συνολικά, αλλά είναι  άφαντοι. Θα μπορούσαν να είναι το πλήθος των κοσμικών ακόμη και των συντηρητικών πολιτών  που αρνούνται να υποταχθούν στον σκοταδισμό που οφείλουν να οικοδομήσουν ένα μέτωπο προόδου και αντιπαράθεσης με την συμμαχία των αντιδραστικών δυνάμεων. Να πείσουν δηλαδή ότι η επιστροφή στον μεσαίωνα θα είναι μια ανείπωτη τραγωδία για τη δημοκρατία, την ελεύθερη σκέψη και δράση, την έκφραση την ζωή σύμφωνα με τους κώδικες αξιών του ανθρώπινου πολιτισμού και όχι με βάση τον σκοταδισμό, τη βία και τον φασισμό. Σε αυτή τη βία δεν υπάρχει τίποτα το μεταφυσικό και το θεϊκό. Είναι απολύτως γήϊνη και αποκρουστική.   
Ταυτόχρονα και αυτό είναι πολύ σημαντικό, οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν να δημιουργήσουν μια νέα ταυτότητα,  για το τι κοινωνίες θέλουν και πως θα τις οικοδομήσουν. Κοινωνίες που αναπτύσσονται, προοδεύουν, απολαμβάνουν τις ελευθερίες και τα δικαιώματά τους, που έχουν φυσικά τις υποχρεώσεις τους, ή κοινωνίες ρατσιστικές, βίαιες, με ανισότητες , ανελεύθερες και τυραννικές;