του Γιάννη Μπράχου*

Στην βάση δεδομένων του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της ΕΕ (EUIPO) έχουν κατατεθεί 62 εμπορικά σήματα με χρήση του όρου Aegean. Στο σύνολο των σημάτων έχουν καταχωρηθεί από ένα σήμα εταιρείες με έδρα Σουηδία, ΗΠΑ, Ιταλία, Ιρλανδία, Γερμανία, δύο ανενεργά σήματα από μία τουρκική εταιρεία κλωστουφαντουργίας, δύο σήματα από κινεζικές εταιρείες και τα υπόλοιπα είναι ελληνικών εταιρειών.

Το πρώτο σήμα με τον όρο AEGEAN κατατέθηκε ως αίτημα το 1996 και καταχωρήθηκε το 1998 σε βρετανική κατασκευαστική εταιρεία. Καθώς δεν υπήρξε ένσταση και απετέλεσε το προηγούμενο για όλα τα επόμενα ιδιωτικά εμπορικά σήματα. Στην περίπτωση όμως της  Τουρκίας και του σήματος Tourkaegean, πρόκειται για κρατικό οργανισμό και όχι για ιδιώτη. Και νοηματοδοτεί μια άλλη πολιτική διάσταση όπως θα δούμε στην συνέχεια.

Τα εμπορικά σήματα κατοχυρώνονται για συγκεκριμένη δραστηριότητα και είναι  περιουσιακό στοιχείο της εταιρείας δεν απονέμεται γενικά για κάθε χρήση. Κατά το παρελθόν έως το 1990 που έκλεισε, η ελληνική εταιρεία “ΑΙΓΑΙΟΝ” παρήγαγε προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας. Η εταιρεία δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ίδιο σήμα σε κάποια άλλη δραστηριότητα. Σε περίπτωση μεταβίβασης εταιρείας το σήμα μεταφέρεται στο νέο αγοραστή. Σε περίπτωση εξαγοράς της Aegean Airlines σε αλλοδαπό επενδυτή οποιασδήποτε εθνικότητας το σήμα θα αλλάξει ιδιοκτήτη.

Ορισμένοι θέτουν το ερώτημα: Αν έτσι έχουν τα πράγματα για πιο λόγο στο πλαίσιο εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών, αναλήφθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση η παρακολούθηση των αιτήσεων για σήματα εθνικού ενδιαφέροντος;

Η απάντηση είναι απλή καθώς στη Συμφωνία των Πρεσπών προβλέπεται ρητά ότι οργανισμοί κρατικοί ή χρηματοδοτούμενοι από τη Βόρεια Μακεδονία δεν έχουν δικαίωμα χρήσης παραγώγων του όρου Μακεδονία.

Προς έλεγχο της καλής θέλησης εφαρμογής της Συμφωνίας, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ συστηματικά παρακολουθούσε τις αιτήσεις εταιρειών τόσο στο ευρωπαϊκό γραφείο όσο και στο διεθνές γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας (WIPO).

Έννομο συμφέρον κατάθεσης ένστασης έχουν κατά κύριο λόγο εταιρείες με συναφές αντικείμενο δραστηριότητας και με ανάλογο σήμα. Για τον σκοπό αυτό είχε διαμορφωθεί δίκτυο ευαισθητοποίησης με την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων, το ΣΕΒΕ και τον ΣΒΕ, ώστε να ενημερώνονται τα μέλη τους για νέα αιτήματα σήματα κυρίως με χρήση παραγώγου όρου Μακεδονία, και κατά την κρίση τους να λάβουν τα προσήκοντα νομικά μέτρα.

Καθώς είχε στηθεί αυτός ο μηχανισμός παρακολούθησης επεκτείναμε την ευαισθητοποίηση των υπηρεσιών σε όλα τα σήματα εθνικού ενδιαφέροντος. Με την αλλαγή της κυβέρνησης, σύμφωνα με πληροφορίες και θα ήθελα να διαψευστώ, σιωπηρώς ανεστάλη ο μηχανισμός, ενώ “πάγωσε”  η λειτουργία διαλόγου για τα εμπορικά σήματα Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας.

Ο μόνος λόγος δικαιολόγησης αυτής της πολιτικής επιλογής ήταν η “κωλοτούμπα” στο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η επιλογή αυτή είχε ως αποτέλεσμα να ανασταλεί και η λειτουργία του άτυπου μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης. Συνεπώς είναι άστοχη επιλογή η αναζήτηση της ευθύνης στο υπηρεσιακό στελεχιακό δυναμικό της διοίκησης.

Το σήμα Turkagean είναι εμπορικό σήμα, αλλά η ειδοποιός διαφορά είναι ότι ανήκει στον κρατικό οργανισμό τουρισμού της Τουρκίας για την τουριστική προβολή της Τουρκίας και δεν υποβλήθηκε από ιδιωτική εμπορική εταιρεία.  

Το συγκεκριμένο σήμα αλλοιώνει την ονομασία του Αιγαίου ως γεωγραφικού προσδιορισμού της περιοχής προωθώντας τον όρο τουρκικό Αιγαίο. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το κρατικό σχέδιο «Γαλάζια Πατρίδα» μεταβάλλει την αντίληψη για το Αιγαίο. Το επιχείρημα ότι η Τουρκία έχει ακτές στο Αιγαίο ελέγχεται καθώς δεν επιλέχθηκε ο όρος “ακτές της Τουρκίας στο Αιγαίο” ως εμπορικό σήμα, παρότι ο όρος συνοδεύει την διαφήμιση.  Για τον λόγο αυτό είναι βαθύτατα πολιτικό θέμα.

Η επικοινωνιακή διαχείριση από μερίδα πολιτικά προσκείμενων στην κυβέρνηση εξομοίωσης των εμπορικών σημάτων ιδιωτικών και κρατικών φορέων αποσκοπεί στη συσκότιση του θέματος και την πολιτική συγκάλυψη ώστε να μην αποδοθούν πολιτικές ευθύνες.

Πολιτική ευθύνη όμως διαπιστώνεται και στην περίπτωση των εμπορικών σημάτων στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η πρόβλεψη για επίτευξη συμφωνίας των επιχειρηματικών κοινοτήτων των δύο χωρών, με την υποστήριξη της ομάδας των εμπειρογνωμόνων, για την χρήση παραγώγων του όρου Μακεδονία ως εμπορικό σήμα στο πλαίσιο της ΕΕ αποσκοπούσε στην αποφυγή καταχρηστικής χρήσης του όρου για πολιτικούς λόγους.

Με την άγονη παρέλευση των τριών ετών στην οποία τα μέρη θα συμφωνούσαν για τα εμπορικά σήματα, χωρίς πρόβλεψη παράτασης λειτουργίας της Επιτροπής και άνευ μηχανισμού διαβούλευσης και επίλυσης διαφορών στα σήματα, τα παράγωγα του όρου Μακεδονία θα κατοχυρώνονται ως εμπορικά σήματα ανεξέλεγκτα. Το καθεστώς αυτό ίσχυε πριν τη συμφωνία των Πρεσπών και με την παρελκυστική πολιτική της κυβέρνησης επιστρέφουμε στα δεδομένα πριν από τη συμφωνία Πρεσπών.

Για να βοηθήσουμε το έργο των ενασχολούμενων με το θέμα στην κυβέρνηση επισημαίνουμε την κάτωθι ιστοσελίδα, στην οποία περιλαμβάνονται οι τουρκικοί επιχειρηματικοί φορείς της Τουρκίας που χρησιμοποιούν τον όρο Aegean και το έτος ίδρυσης τους.

https://www.eib.org.tr/en/Sayfa.Asp?SI_Id=F1615468AE

Our Associations and their establishment dates:
    • Aegean Ferrous and Non-Ferrous Metals Exporters’ Association -04.09.1997
    • Aegean Leather and Leather Products Exporters ‘Association -01.07.1991
    • Aegean Apparel Exporters’ Association -21.09.1978
    • Aegean Cereal, Pulse, Oil Seeds and Products Exporters' Association- 19.03.1940
    • Aegean Dried Fruit Products Exporters’ Association -29.09.1939
    • Aegean Mineral Exporters’ Association -02.09.1991
    • Aegean Furniture, Paper and Forest Products Exporters’ Association -19.03.1940
    • Aegean Fisheries and Animal Products Exporters’ Association -19.03.1940
    • Aegean Textile and Raw Materials Exporters’ Association -19.03.1940
    • Aegean Tobacco Exporters’ Association -17.04.1969
    • Aegean Fresh Fruit and Vegetable Exporters’ Association -11.05.1966
    • Aegean Olive and Olive Oil Exporters’ Association -19.03.1940

*** Οικονομολόγος-πρώην Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Υπουργείου Εξωτερικών

.