Του Σωτήρη Σιδέρη

Είτε πρόκειται για ελιγμό, είτε για αλλαγή τακτικής, γεγονός είναι ότι στην Τουρκία αρχίζουν να επικρατούν δεύτερες σκέψεις, τουλάχιστον όσον αφορά την επικοινωνιακή διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Μετά από μια μεγάλη περίοδο πολεμοκάπηλων δηλώσεων και λεκτικού εκτροχιασμού, η χειραψία μετά φωτογραφίας των υπουργών Άμυνας Παναγιωτόπουλου και Ακάρ φαίνεται ότι μπορεί να αποσυμπιέσει ίσως για λίγο την ένταση. Το ερώτημα όμως είναι ένα: ο Ακάρ είχε συνομιλήσει πριν με τον Ερντογάν και τους στρατηγούς του ; γιατί ο Τούρκος πρόεδρος που δεν ανέχεται να τον εκθέτουν έχει δηλώσει σαφώς ότι διακόπτει κάθε επαφή με τον Έλληνα πρωθυπουργό, αλλά και την κυβέρνηση ματαιώνοντας την πραγματοποίηση του Ανωτάτου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας που προγραμματίζονταν για το Φθινόπωρο. Αν οι Τούρκοι στρατηγοί θέλουν μορατόριουμ και εξουσιοδότησαν τον Ακάρ γι αυτό, τότε έχουμε άλλο σκηνικό. Την επομένη, δηλαδή την Παρασκευή 17 Ιουνίου, καταγράφηκαν δύο νέα στιγμιότυπα. Ο μεν Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την ελπίδα ότι θα επανέλθουμε σε ήρεμα νερά, ο δε Ερντογάν ότι επιμένει στο εμπάργκο κατά του Έλληνα πρωθυπουργού. Ο Τούρκος πρόεδρος όμως απαντούσε στον Μητσοτάκη ή στον Ακάρ;

Το  σκηνικό μεταξύ προεδρίας και στρατηγιών στην Άγκυρα

Ενδεχομένως από μια οπτική, το μπαράζ δηλώσεων χωρών της ΕΕ κατά της επιθετικότητας της Τουρκίας να ανάγκασε την Άγκυρα να αλλάξει την επικοινωνιακή ρητορική, να μετριάσει την ένταση και να περιμένει νέα ευκαιρία για αντεπίθεση. Προφανώς την στιγμή που η ΕΕ και το ΝΑΤΟ βρίσκονται ενώπιον τεράστιας οικονομικής και γεωπολιτικής κρίσης, τους είναι αδιανόητο ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν και ένα ελληνοτουρκικό μέτωπο.  Όμως , ο μεν Ερντογάν , ως προσωπικότητα του είναι αδύνατον να υποχωρήσει και να ελέγξει τον εαυτό του, οι δε τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις να θεωρούν ότι δεν πρέπει να παρασυρθούν σε μια κρίση έχοντας απέναντί τους, σύνθετα προβλήματα, από το Κουρδικό και την Ανατολική Μεσόγειο, μέχρι την Ελλάδα και το ΝΑΤΟ. 0 Ακάρ δεν θα πρόδιδε ποτέ τον Τούρκο πρόεδρο , τον οποίο μάλλον φοβάται. Θυμίζουμε ότι στην απόπειρα πραξικοπήματος ο Ακάρ είχε συλληφθεί και ήταν επί ώρες δεμένος σε μια καρέκλα με ταινία στο στόμα του. Ούτε τους στρατηγούς του όμως θα προδώσει , άρα είναι ο σωστός ενδιάμεσος μεταξύ Ενόπλων Δυνάμεων και Ερντογάν.

Στην Αθήνα η κατάσταση δεν πρέπει να επηρεαστεί από επιμέρους τακτικές, που ναι μεν έχουν την αξία τους, ωστόσο δεν πρόκειται να  τροποποιήσουν την στρατηγική της Άγκυρας και του Ερντογάν. Με την πρώτη αφορμή και ευκαιρία θα επανέλθουν.
Η ανάγκη να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι είναι δεδομένη. Αν αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εκδηλωθεί κάποια πρωτοβουλία από το Βερολίνο ή τις ΗΠΑ προφανώς είναι θετική. Το ζήτημα είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση , είτε εν μέσω υψηλής έντασης, είτε με ύφεση, δεν έχει καταφέρει ακόμη να συγκροτήσει τις δικές της πρωτοβουλίες έναντι της Τουρκίας. Εντός του ΝΑΤΟ δεν ακούγεται λέξη κατά της Τουρκίας, εντός της ΕΕ , πέρα από τις δηλώσεις δεν υπάρχει καμία συγκροτημένη πολιτική που μπορεί να ξεδιπλωθεί και στο διμερές επίπεδο, Ελλάδα και Τουρκία προσπαθούν να διαχειριστούν τους ηγέτες τους. Στην Αθήνα ο πρωθυπουργός είναι όμηρος της άρνησης των Καραμανλή και Σαμαρά για διάλογο με την Τουρκία. Στην Άγκυρα το πολιτικό σύστημα είναι όμηρος της προσωπικής στρατηγικής του Ερντογάν που πλέον δεν είναι και τόσο ορατό, αν όλα όσα κάνει ο Τούρκος πρόεδρος αφορούν τη χώρα του ή τον εαυτό του.

Αυτό άλλωστε είναι φανερό και στην δήλωση που έκανε την Παρασκευή 17 Ιουνίου ότι «Όσον αφορά την Ελλάδα, έχω εκφράσει τις αντιδράσεις μου, για τη διαδικασία συγκεκριμένα. Και είπαμε ότι δεν θα ξανασυναντηθώ μαζί τους, ειδικά αν δεν είναι μπροστά μου ένας έντιμος πολιτικός, ότι έχουμε τελειώσει τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Στρατηγικής Υψηλού Επιπέδου και ότι δεν θα πραγματοποιηθεί το Συμβούλιο Στρατηγικής Υψηλού Επιπέδου με την Ελλάδα. Και δεν θα έχουμε αυτή τη συνάντηση φέτος». Ο  Κυριάκος Μητσοτάκης κατά τη συνάντησή του με τον Νίκο Αναστασιάδη  δήλωσε ότι  «Θα μπορέσουμε να επανέλθουμε σύντομα σε πιο ήρεμα νερά, κρατώντας πάντα ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας οι οποίοι, και στις πιο δύσκολες συγκυρίες- άποψή μου ήταν και είναι- δεν πρέπει ποτέ να κλείνουν»
Για να μην δημιουργηθούν λάθος προσδοκίες αυτή η εικόνα δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Είναι μεν αποκλίνουσα, αλλά είναι λάθος να καλλιεργηθεί αισιοδοξία . Ο Ερντογάν ηγείται ενός συστήματος που έχει αποκτήσει τρομερή εσωτερική δυναμική, όπως κάποτε η Μεγάλη Ιδέα της Ελλάδας και είναι δύσκολο να ελεγχθεί, προς το παρόν φαίνεται αδύνατο. Αν και η Μεγάλη Ιδέα του Ερντογάν καταλήξει σε θρίαμβο ή τραγωδία θα φανεί τους επόμενους μήνες. Η αντιπολίτευση στην Τουρκία προσδοκά και επειδή δεν μπορεί να νικήσει τον Ερντογάν στο εθνικιστικό πεδίο ίσως αλλάξει προσανατολισμό.
Ελπίζουμε...