Του Σωτήρη Σιδέρη

Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν και το γεγονός ότι πολλές δυτικές χώρες ενισχύουν τις συνομιλίες  με την Τουρκία  για την επόμενη ημέρα , έδωσαν στην  Άγκυρα  το κίνητρο  να αυξήσει την πίεση προς την ΕΕ ώστε να καταστεί εφικτή η  ένταξή της  στην Μόνιμη Διαρθρωμένη  Συνεργασία,   γνωστή ως PESCO και αφορά αμυντικά προγράμματα και ζητήματα ασφάλειας. Αρχικά η Τουρκία προσπάθησε να συμμετάσχει σε μεμονωμένο  πρόγραμμα, αλλά η αίτησή της απορρίφθηκε λόγω αντιδράσεων από την Ελλάδα και την Κύπρο και άλλες χώρες. Αλλά επιμένει.  Σύμφωνα με  έγκυρες πηγές κατά την συνομιλία που είχε στις 22 Αυγούστου ο Ερντογάν με τον  Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, με βασικό θέμα συζήτησης την κατάσταση  στο Αφγανιστάν, ο Τούρκος πρόεδρος έθεσε το ζήτημα  της ένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα  PESCO και ο Μισέλ τήρησε θετική στάση.  Πέραν αυτού, ο Τούρκος πρόεδρος εκμεταλλεύθηκε την συγκυρία για να θέσει εκ νέου ζήτημα επανέναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά και των συνομιλιών για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης. Ταυτόχρονα όμως στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο το μορατόριουμ τελειώνει και πολλοί στην Αθήνα περιμένουν έναν νέο κύκλο έντασης.

Η δυσκολία για πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην  PESCO είναι ότι πρόκειται για έναν αμιγώς ευρωπαϊκό μηχανισμό στον οποίο η Τουρκία θέλει να ενταχθεί προκειμένου να αποκομίσει οφέλη και για τη δική της στρατιωτική βιομηχανία, αλλά και να αναβαθμιστεί σε θέματα ασφάλειας. Οι αποφάσεις όμως λαμβάνονται ομόφωνα. Ήδη όμως η PESCO υπέστη την πρώτη διάβρωση των κανόνων της καθώς έχει υπάρξει απόφαση του Ευρωπαικού Συμβουλίου να συμμετέχουν τρίτες χώρες σε συγκεκριμένα προγράμματα και ήδη οι ΗΠΑ, η Νορβηγία, ο Καναδάς και η Τουρκία επιδεικνύουν ενδιαφέρον.. Έγκυρες πηγές εκτιμούν ότι σταδιακά θα διαβρωθεί ακόμη περισσότερο ο εν λόγω οργανισμός και αν η Τουρκία συνεργαστεί πιο εντατικά με την ΕΕ σε θέματα ασφάλειας  για παράδειγμα στο Αφγανιστάν, είναι πολύ πιθανό να αυξήσει  τις πιθανότητες  συμμετοχής της, τουλάχιστον σε κάποια προγράμματα. Η Γερμανία στηρίζει το αίτημα της Τουρκίας και μάλιστα απευθυνόμενη προς Αθήνα και Λευκωσία , ισχυρίζεται ότι η συμμετοχή της Άγκυρας θα κάνει την Τουρκία πιο θετική στο κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά προβλήματα. Είναι μια από τις γνωστές κοινότυπες και κουτοπόνηρες απόψεις της γερμανικής διπλωματίας και τίποτα παραπάνω. Σημειώνεται ότι τέσσερις Ιταλοί ευρωβουλευτές έχουν καταθέσει ερώτηση με την οποία ζητούν από το  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να τους πληροφορήσει αν η ΕΕ βλέπει ως ειδική περίπτωση της συμμετοχής της Τουρκίας στον μηχανισμό PESCO.

Διπλωματική κινητικότητα

Πάντως η Τουρκία  έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι το εμπόδιο της Ελλάδας  το παρακάμπτει εύκολα με τις συμμαχίες που έχει, κυρίως με το Βερολίνο, αλλά και μια   υποχωρητική και ουσιαστικά ανύπαρκτη ελληνική πολιτική στην ΕΕ.  Η Αθήνα,  όχι μόνο δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην υπερκινητική και με σχέδιο Τουρκία, αντίθετα η θέση της Ελλάδας σε θέματα  γεωπολιτικής είναι δραματικά υποβαθμισμένη. Την τάση αυτή ενισχύει και η απορρύθμιση των διεθνών σχέσεων και η ρευστότητα που υπάρχει, αλλά και το γεγονός ότι η Τουρκία εμφανίζεται πάντα πρόθυμη να παίξει στρατιωτικό ρόλο παντού , όπου της ζητηθεί. Το τουρκικό πολιτικό σύστημα έχει προ πολλού αλλάξει και δεν υπάρχουν ενδοιασμοί στην Άγκυρα για το αν η Τουρκία θα παίξει τον βρόμικό ρόλο ή θα εμπλακεί σε πολέμους, καθώς πολεμά εδώ και χρόνια, από την Κύπρο, στο Βόρειο Ιράκ, στην Συρία, την Λιβύη , το Αζερμπαιτζάν, έχει βάση στο Σουδάν,  κατασκευάζει νέα βάση στην κατεχόμενη Κύπρο, στην Αλβανία και συνεχίζει.

Είναι δεδομένο ότι το Φθινόπωρο θα σημειωθεί έντονη διπλωματική κινητικότητα στην ΕΕ. Δεν είναι μόνο η  Τουρκία και η αστάθεια που πανικοβάλλει την Ευρώπη είναι και τα νέα δεδομένα με τις ΗΠΑ, τον διεθνή ρόλο τους, τις σχέσεις με την Ρωσία και να μην ξεχνάμε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το μορατόριουμ σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο τελειώνει και μπαίνουμε σε νέα εποχή, μεταφορικά και κυριολεκτικά.