Του Σωτήρη Σιδέρη

Το μακελειό στην Καμπούλ με πάνω από 100 νεκρούς, μεταξύ των οποίων  13 Αμερικανοί πεζοναύτες ήταν το πρώτο μήνυμα για το τι πρόκειται να επακολουθήσει. Ο ISIS, που ανέλαβε την ευθύνη,  θεωρεί αιρετικούς τους Ταλιμπάν, έχουν μίσος μεταξύ τους, αλλά όλοι μισούν τους Αμερικανούς και τους δυτικούς. Αν το Αφγανιστάν βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο ή σε διαρκή σύγκρουση με τον ISIS, οι προσφυγικές ροές δεν θα σταματήσουν ποτέ. Ταυτόχρονα όμως επικρατεί έντονη αναταραχή  στα κυβερνητικά επιτελεία των δυτικών χωρών. Η ήττα στο Αφγανιστάν επιβεβαίωσε την εικόνα αποσύνθεσης του ΝΑΤΟ, τον εκφυλισμό της ΕΕ και την στρατηγική αναδίπλωση και απώλεια ισχύος των ΗΠΑ. Αλλά το τέλος εποχής στο Αφγανιστάν, σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας φάσης. Η Δύση θέλει να ανασυγκροτηθεί αλλά δεν μπορεί. Θέλει να κυριαρχήσει αλλά αποδυναμώνεται. Νέα σχέδια θα εκπονηθούν, νέοι χάρτες θα δημιουργηθούν, αλλά οι παίχτες πλέον είναι πολλοί, ικανοί και δύσκολοι. Η Ελλάδα , κατά κοινή ομολογία είναι καθηλωμένη, ανύπαρκτη και χωρίς ειδικό βάρος και κύρος . Ακολουθεί τις ΗΠΑ και την ΕΕ , την στιγμή που και οι Βρυξέλλες και η Ουάσιγκτον αναζητούν νέα δόγματα. Η ανάγκη αναπροσανατολισμού της εξωτερικής πολιτικής επείγει.

Οι επιθέσεις βομβιστών αυτοκτονίας στην Καμπούλ δείχνει  επίσης ότι η ωμή βία είναι στο προσκήνιο και σίγουρα δεν θα σταματήσει. Ο πρόεδρος Μπάϊντεν δήλωσε ότι θα κυνηγήσει τον ISIS .
       

Εικόνα απορρύθμισης

Αν συμβεί αυτό θα έχουμε άλλο σκηνικό. Επιλεκτικές επιθέσεις των ΗΠΑ, μάλλον από αέρος, Ταλιμπάν στην εξουσία, τον ISIS να εμπλέκεται , ξένες μυστικές υπηρεσίες με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα είναι εκεί για να υποδαυλίζουν αναταραχές, την  Κίνα και την Ρωσία να είναι θέμα χρόνου να εμπλακούν απ ότι φαίνεται και μάλλον θα εμπλακούν από κοινού, με δικό τους σχέδιο που θα είναι ίσως ανταγωνιστικό με την Δύση. Συνέπεια όλων αυτών θα είναι σίγουρα νέες δοκιμασίες για  τις δυτικές χώρες , που θα συνεχίσουν να είναι οι χαμένες .  Το ΝΑΤΟ είναι εγκεφαλικά και λειτουργικά νεκρό. Καμία κοινή πολιτική, κανένα σχέδιο, καμία διάθεση πολλών χωρών να εμπλακούν πλέον σε ανώφελους πολέμους. Η πλέον ωμή ιμπεριαλιστική μηχανή, οι Άγγλοι σίγουρα θέλουν εμπλοκή αλλά πλέον νοιώθουν πολύ αδύναμοι. Οι δεσμοί με τις ΗΠΑ δεν είναι στρατηγικοί μετά τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον για παγκόσμια αναδίπλωση.  Από την ΕΕ έχουν αποχωρήσει, κατά συνέπεια ο ρόλος τους είναι πλέον αδύναμος και αυτό τους τρομάζει.  Οι Άγγλοι είχαν έναν ξεχωριστό ρόλο, καθώς ήταν αυτοί που δημιουργούσαν τα ιδεολογικά σχήματα και έσερναν κατά κάποιο τις ΗΠΑ .
ΤΟ Λονδίνο έχει λόγους να φοβάται ότι ο πόλεμος της τρομοκρατίας να μεταφερθεί εκεί . Στις πρώτες ύλες του Αφγανιστάν όπως οι σπάνιες γαίες από τις οποίες κατασκευάζονται οι οθόνες υπολογιστών, κινητών κλπ  μάλλον δεν θα έχει πρόσβαση η Αγγλία καθώς φημολογείται έντονα  η ύπαρξη μυστικής συμφωνίας Ταλιμπάν –Κίνας, αλλά σε κάθε περίπτωση τα πράγματα για την Ευρώπη γίνονται όλο και πιο δύσκολα. Το πώς θα αντιδράσει το Λονδίνο και τι θα συμβεί εκεί , έχει ξεχωριστή σημασία. Ή θα σηματοδοτήσει το τέλος εποχής ή από εκεί μπορεί να ξεκινήσει μια νέα ιδέα για την διεθνή τάξη πραγμάτων. Αλλά υπό την ηγεσία του Μπόρις Τζόνσον, αυτό ακούγεται ως ανέκδοτο.

    

Ενδοισλαμικός πόλεμος και αναδιάταξη

Ενδιαφέρον όμως έχουν και οι εξελίξεις στο εσωτερικό του ισλαμικού κόσμου. Ο ISIS υπάρχει ακόμη , άρα είναι πιθανό να συνεχίσει με τρομοκρατικές ενέργειες, δύσκολο να ανασυγκροτηθεί σε στράτευμα. Οι Ταλιμπάν έχουν την εξουσία αλλά δεν θα είναι εύκολη, ούτε ανέφελη. Οι δυτικές χώρες αναζητούν νέα δόγματα και βρίσκονται σε άμυνα. Η Κίνα και η Ρωσία είναι σίγουρο ότι θα αναπτύξουν κοινή στάση. Οπότε σε κάθε περίπτωση θα έχουμε μια αναδιάταξη των ισορροπιών που δεν ξέρουμε ακόμη πως θα επηρεάσουν άλλες περιοχές του κόσμου όπως την Ανατολική Μεσόγειο, την ΕΕ  και το ΝΑΤΟ, τις σχέσεις με την Ρωσία και την Κίνα, το μεταναστευτικό. Κρίσιμο ερώτημα είναι πως θα επηρεαστούν οι ισορροπίες και στον ισλαμικό κόσμο,  η Τουρκία, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και τι προκύψει από την νέα κατάσταση.

    

Πόλεμος στο δόγμα ακινησίας

Νέες πολιτικές σίγουρα θα εκπονηθούν, αλλά η ηγετική δύναμη που συντόνιζε και καθοδηγούσε έχει χάσει την ισχύ και την αίγλη της, με απλά λόγια δεν πείθει πλέον. Αυτό το κενό θα προκαλέσει τις αναταραχές. Η Ελλάδα ως δεδομένη χώρα στις σχέσεις με  τους Αμερικανούς , θα συνεχίσει την ίδια στάση ακόμη και αν διαλυθούν οι ΗΠΑ. Απαιτούνται ικανότητες να υπάρξει μια νέα προσέγγιση , να εξισορροπηθούν οι σχέσεις με Κίνα και Ρωσία, όπως σίγουρα θα κάνουν πολλές χώρες του κόσμου, χωρίς φυσικά να αποσυνδεθεί από τις ΗΠΑ, αντίθετα οι σχέσεις μπορούν να γίνουν πιο ποιοτικές και ουσιαστικές. Η σημερινή κυβέρνηση δεν θα κάνει απολύτως τίποτα. Το δόγμα της ακινησίας είναι κυρίαρχο , που αν συμπληρωθεί με την ανικανότητα έχουμε ένα μείγμα που θα προστεθεί στην κρίση στρατηγικής που αντιμετωπίζει η χώρα. Το δόγμα αυτό πρέπει να καταπολεμηθεί άμεσα.

Σε μια πρώτη ανάγνωση των δηλώσεων δυτικών κυβερνήσεων είναι σαφές ότι θα επιδιωχθεί η αναβίωση του πολέμου κατά της τρομοκρατίας . Αλλά το 2021  δεν είναι 2001 όταν η επίθεση στους δίδυμους πύργους συσπείρωσε τον δυτικό κόσμο. Τώρα υπάρχουν νέα δεδομένα. Οι ΗΠΑ αποχωρούν και υποχωρούν στην παγκόσμια σκηνή, η Κίνα έχει αναδυθεί και είναι εδώ, η ΕΕ είναι πιο εκφυλισμένη σήμερα και πιο αδύναμη, η Ρωσία σίγουρα έχει ρόλο, αλλά και η Μόσχα μοιάζει κάπως αμήχανη για το πώς θα συνομιλεί με την Δύση. Είναι μια πολυπαραγοντική αναταραχή που έχει να προστεθεί σε μια οικονομική κρίση διαρκείας, στην κλιματική αλλαγή, στις ανισότητες, την φτώχεια και την πανδημία. Όλα αυτά φαντάζουν και είναι μεγάλες απειλές, ο κόσμος αλλάζει μάλλον προς το χειρότερο γιατί σήμερα οι πρωταγωνιστές των παλιών εποχών που είχαν τις λύσεις δεν μπορούν, άρα είναι λογικό να τρομάζει η σκέψη τι θα προκύψει.