του Σπύρου Σουρμελίδη

Η συνάντηση  Μητσοτάκη- Ερντογάν, ηταν η συνέχεια της συμφωνίας του Βερολίνου (Ιούλιος 2020) απο κάθε  άποψη. Η παρουσία  του στενού συνεργάτη του Ερντογάν Ιμπραχίμ Καλίν και της διπλωματικής συμβούλου του έλληνα πρωθυπουργού, Ελένης Σουρανή στην συνάντηση, είναι η ισχυρή ένδειξη οτι συνεχίζεται η διαδικασία της διαπραγμάτευσης που συμφωνήθηκε στο Βερολίνο: Διερευνητικές επαφές για την διευθέτηση  των κρίσιμων θεμάτων, πρωτίστως τις θαλάσσιες ζώνες, Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και αποφυγή προκλήσεων.  Στις Βρυξέλες συμφωνήθηκε η συνέχιση του οδικού χάρτη του Βερολίνου με στόχο την επίτευξη μιας συμφωνίας. 

Η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν επρόκειτο να γίνει τον Σεπτέμβριο του 2020, αλλά λόγω των τουρκικών προκλήσεων, φτάσαμε στον Ιούνιο του 2021. Δεν είναι τυχαίο οτι αποφασίστηκε μια κατ ιδίαν συνάντηση. Αντι μεταφραστών όμως είχαμε την κα Σουρανή και τον κ. Καλίν με τον Ν. Δένδια να μην υπάρχει πουθενά στο κάδρο (οπως αλλωστε και τον Ιούλιο του 2020 στην τριμερή του Βερολίνου). 

Στην συνάντηση των Βρυξελλών στο περιθώριο της Συνόδου Κουρφής του ΝΑΤΟ συμφωνήθηκε να συνεχιστεί η συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες στο πλαίσιο των Διερευνητικών Επαφών. Χωρίς να αποσαφηνιστεί οτι η Τουρκία θα αποσύρει τα πάμπολλα αιτήματα -απαιτήσεις σε βάρος της Ελλάδας. Ο κ. Μητσοτάκης έθεσε ως όρο το ήρεμο κλίμα. Κυρίως δε το ήρεμο καλοκαίρι κάτι που φαίνεται οτι ο Ερντογάν μπορεί να αποδέχθηκε., αν και μένει να  δούμε την εφαρμογή του.

Η ουσία όμως είναι η διαδικασία για την συμφωνία που αφορά τις θαλάσσιες ζώνες, δηλαδή χωρικά ύδατα, ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα. 

Ψηλά στην συζήτηση ο ελληνας πρωθυπουργός έθεσε το προσφυγικό ζητώντας απο την Τουρκία να δεχθεί 1.450 πρόσφυγες  που δεν δικαιούται άσυλο στην Ελλάδα.  Η απάντηση είναι οτι η Αγκυρα θα το εξετάσει. 

Το ήρεμο κλίμα αυτή την ώρα εξυπηρετεί και τον Ερντογάν, λόγω του παζαριού στο ΝΑΤΟ και ειδικά με τον Μπαϊντεν. Ο Ερντογάν μάλιστα εμφανίστηκε στις Βρυξέλλες ως υποστηρικτής του διεθνούς δικαίου. 

Οι σκοπιμότητες

Και οι δύο πλευρές και η Αθήνα και η Αγκυρα έχουν λόγους να επιδιώκουν τον διάλογο. 

Ο Ερντογάν παρουσιάζεται στον Μπάιντεν, στο ΝΑΤο, στην ΕΕ, έτοιμος να συνδιαλλαγεί, αν και οι απαιτήσεις του είναι απαράδεκτες και εκτός διεθνούς δικαίου. 

Ο Κ. Μητσοτάκης επιδιώκει τον διάλογο ως πάγια ελληνική θέση αλλά ειδικά τώρα γιατί θέλει αν κερδίσει χρόνο. Εκτιμά οτι ο χρόνος κινείται σε βάρος του Ερντογάν γι αυτό και  σπρώχνει τα γεγονότα στο βάθος του χρόνου. 

Συγχρόνως όμως για το ΝΑΤΟ και την ΕΕ,  Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να επιλύσουν τις διαφορές τους με διάλογο.

Η τριμερής του Βερολίνου 

Να θυμίσουμε οτι τον Ιούλιο του 2020, συναντήθηκε η Ελένη Σουρανή  με τον Ιμπραχίμ  Καλίν  παρουσία του διπλωματικού συμβούλου  της Μέρκελ.  Η συνάντηση έγινε προσπάθεια να κρατηθεί  μυστική απο την ελληνική κυβέρνηση, αλλά την αποκάλυψε η τουρκική πλευρά.  Στην συνάντηση προέκυψε τότε μια εγγραφη συμφωνία οπως πολύ αργότερα αναγνώρισε ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης 

1.  Η επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών για τα ζητήματα του Αιγαίου από τις οποίες η Τουρκία αποχώρησε το 2016.

2. Διαβουλεύσεις για να συμφωνηθούν Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που θα δείξουν βούληση για σχέσεις καλής γειτονίας.

3. Αποφυγή προκλήσεων . Καμία  κίνηση που μπορεί να οδηγήσει σε τριβές στρατιωτικού χαρακτήρα.

4. Καμία προσπάθεια της Τουρκίας να δημιουργήσει θέματα που αφορούν νησίδες και βραχονησίδες.

5. Καμία ενέργεια σε ότι αφορά έρευνες και γεωτρήσεις σε «αμφισβητούμενες περιοχές», από τις δύο χώρες.

6.  Προετοιμασία συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν (το Σεπτέμβριο στον ΟΗΕ).

7.  Προετοιμασία πενταμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό αλλά και για τον διαμόρφωση του μηχανισμού διανομής του ενεργειακού πλούτου στην Κύπρο ώστε να διασφαλιστεί η ισότιμη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων χωρίς προϋποθέσεις.

8. Εξασφάλιση της συνέχειας της χρηματοδότησης της Τουρκίας για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης.

9.  Έναρξη ευρωτουρκικών συνομιλιών για την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας και για την απελευθέρωση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες.

10.   Καμία κύρωση από την ΕΕ προς την Τουρκία για τη μετατροπή της Αγιά Σοφίας σε τζαμί.

Ολ αυτα διεκόπησαν λόγω της τουρκικής προκλητικότητας. Σε όλους αυτούς τους μήνες όμως η τουρκική πλευρά αλλαξε την ισορροπία με κινήσεις στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο ακι στην Κύπρο.