Του Σωτήρη Σιδέρη

Βλέποντας ότι σημαντικές αλλαγές συντελούνται στις διεθνείς σχέσεις μετά τη νίκη Μπάιντεν στις ΗΠΑ και ενώ οικοδομείται μια νέα αρχιτεκτονική στην Μέση Ανατολή και την αραβική χερσόνησο, η  Άγκυρα  ανατρέπει την εξωτερική της πολιτική και τρέχει να αντιμετωπίσει τον αντιτουρκικό άξονα που προωθούν η Αίγυπτος, το Ισραήλ, τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία με την συνδρομή και της Ελλάδας. Η ανατροπή δεν αφορά την Ελλάδα, ίσως επηρεαστεί το κλίμα προς το καλύτερο, καθώς η ατμόσφαιρα είναι αρνητική για εντάσεις.  Ο Ερντογάν έχει αντιληφθεί ότι η φιλοδοξία ανάδειξης της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη, προσκρούει σε αντίπαλους άξονες . Αφού δεν κατάφερε να ανατρέψει το μέτωπο των προαναφερθέντων χωρών, καλό είναι να το αποδυναμώσει αποκαθιστώντας τις σχέσεις της με τις χώρες αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, τρέχει στο Κάιρο, το Ριάντ και το Τελ Αβίβ, με πολύ συγκρατημένες προς το παρόν εκτιμήσεις , κατά πόσο μπορεί να αλλάξει τις εξελίξεις υπέρ της. Εννοείται ότι η αλλαγή σκηνικού επιδρά καταλυτικά στην Ελλάδα που συμμετέχει στον αντιτουρκικό άξονα, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, αλλά ο ρόλος της είναι συμπληρωματικός και όχι πρωταγωνιστικός.

Η Τουρκία συμμάχησε με τους τζιχαντιστές, προσπάθησε να ηγηθεί των Αδελφών Μουσουλμάνων και να δημιουργηθεί ένα τεράστιο χαλιφάτο στην περιοχή, από το Ιράκ μέχρι την Λιβύη. Ταυτόχρονα με το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας θα επιδίωκε την πρωτοκαθεδρία στην περιοχή και με  την στήριξη στο Αζερμπαιτζάν και την σχέση της με τη Μόσχα θα εξελίσσονταν έναν ισχυρό παγκόσμιο πόλο, στον πολυπολικό  κόσμο που ανατέλλει.  Δεν ήταν μόνο τα λάθη που έγιναν, αλλά και οι δυνατότητες της Τουρκίας να αλλάξει τον περιφερειακό κόσμο. Η ανοχή του Τραμπ ερμηνεύθηκε ως ελευθερία δράσης , πέραν της ακτίνας που μπορούσε να φθάσει η Τουρκία. Η αλλαγή του χάρτη στην ανατολική Μεσόγειο , ερήμην των ΗΠΑ ή και της ΕΕ και της Ρωσίας, είναι πέραν των δυνατοτήτων της και δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ.

Αφού ηττήθηκε ο ISIS, αφού η ΕΕ και οι ΗΠΑ θέλουν να ενώσουν την Λιβύη , αφού η ανατολική Μεσόγειος περιλαμβάνει στρατηγικούς συμμάχους των ΗΠΑ όπως η Αίγυπτος , το Ισραήλ ,η Σαουδική Αραβία , η Ελλάδα και τα ΗΑΕ, το τέλος της τουρκικής Μεγάλης Ιδέας ήταν προδιαγεγραμμένο. Για να μείνει όμως στο  αφρό και να έχει ρόλο στην περιοχή, η Τουρκία ανατρέπει την πολιτική της και από την πολεμική κατά του Καίρου ή του Ισραήλ, οδηγείται τώρα στο φλερτ. Όλες οι χώρες της περιοχής, θέλουν σχέσεις με την Τουρκία, όχι όμως με τους όρους που έθετε μέχρι τώρα ο Ερντογάν. Η Τουρκία με την αλλαγή πολιτικής, προσπαθεί να σταματήσει την φθορά του δόγματός της και να παραμείνει παίκτης αξιώσεων.
Είναι μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση που δεν θα έχει άμεσες απαντήσεις. Ο λόγος είναι όλες οι χώρες και οι ηγέτες της περιοχής, κυρίως ο Νετανιάχου και ο Σίσι δεν πρόκειται να επιτρέψουν στην Τουρκία να τους υποδεικνύει τι να κάνουν  και να της δώσουν την πρωτοκαθεδρία. Η Μεσόγειος, είναι χώρος πολλών ιδεών και πολλών πολιτισμών και είναι εύκολο να μπλέξει κάποια χώρα σε προβλήματα, αλλά δύσκολο να ξεμπλέξει. Πέραν αυτών είναι και ένας χώρος όπου το ΝΑΤΟ θέλει να έχει τον έλεγχο εξαιτίας της Κίνας , αλλά και του Ιράν.
       

Η  πολιτική της Ελλάδας

Η Ελλάδα τοποθετείται σχεδόν μονολιθικά στο πλευρό των ΗΠΑ εκχωρώντας ουσιαστικά στην Ουάσιγκτον τις κατευθύνσεις της εξωτερικής πολιτικής. Κύριο μέλημα του Μπάιντεν δεν είναι η Ελλάδα, αλλά η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ, ως ένα βαθμό και η Σαουδική Αραβία. Οι ΗΠΑ θεωρούν και έτσι είναι, την Ελλάδα βάση των επιχειρήσεών της και του ελέγχου της περιοχής καθώς πολιτικά και διπλωματικά την θεωρούν δεδομένη. Η ΕΕ δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει διακριτό ρόλο στην περιοχή και η Γερμανία που από το καλοκαίρι ενεπλάκη διπλωματικά με την Ελλάδα και την Τουρκία απέτυχε παταγωδώς. Η Γαλλία μόνη της δεν μπορεί και μάλλον ο Παρίσι αναμένει τις κινήσεις της Ουάσιγκτον για να συνταχθεί μαζί της , ανεβάζοντας και αυτό τις μετοχές του.
Εν κατακλείδι, οδεύουμε με μεγάλη δυστοκία σε μια νέα φάση στην περιοχή που θα κριθεί πάνω στα σχέδια των ΗΠΑ, δευτερευόντως της Ρωσίας . Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ τον Ιούνιο για την Τουρκία και η σύνοδος του ΝΑΤΟ 15 Ιουνίου ίσως είναι καθοριστικές. Η Άγκυρα έχει κατανοήσει τη σημασία τους και τρέχει να εξορθολογίσει την εξωτερική της πολιτική.

Η Ελλάδα δεν έχει δικό της στίγμα, ούτε κάποια τακτική ενόψει αυτών των κομβικών γεγονότων. Το ανησυχητικό για τη χώρα μας είναι ότι μπορεί οι μεγάλες δυνάμεις να πιέσουν την Τουρκία να αποδεχθεί τα δικά τους σχέδια και όχι το αντίθετο, είναι αμφίβολο όμως αν μπορούν να αλλάξουν την ροή των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Και όσο στην Άγκυρα η επιθετικότητα , ο αναθεωρητισμός και η αμφισβήτηση, στην πράξη της Συνθήκης της Λωζάννης καλά κρατούν, καλό θα είναι να πιεστεί η κυβέρνηση τι θέλει και πως θα το επιδιώξει. Όσο τα μεγάλα εθνικά προβλήματα μένουν ανοιχτά, ανοιχτές θα είναι και οι απειλές…