Του Σωτήρη Σιδέρη

Αν ο Ζοζέ Μπορέλ δεν ήταν αξιωματούχος της ΕΕ, θα ήταν χαμηλόβαθμο στέλεχος κάποιου φιλοτουρκικού λόμπι στις Βρυξέλλες. Οι  δημόσιες δηλώσεις του , αβαθείς ρητορείες , ένα κράμα κοινοτυπιών έως αδιάφορων ισχυρισμών θα περνούσαν απαρατήρητες. Επειδή όμως είναι υψηλόβαθμος αξιωματούχος,  μέσα σε όλα αυτά τα αρνητικά,  μπορεί κανείς να διακρίνει  κρυμμένες πολιτικές που του υπαγορεύουν να λέει. Για παράδειγμα σε άρθρο του στην ιστοσελίδα του ο Ύπατος Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική λέει : " με τους υπουργούς της ΕΕ, συμφωνήσαμε ότι υπήρξε βελτίωση όσον αφορά τη συνολική ρητορική που χρησιμοποιήθηκε και την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο».  Και αυτό τον καθησυχάζει χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι η βελτίωση της ρητορικής δεν συνιστά αλλαγή πολιτικής που μένει ίδια και απαράλλαχτη.

Ταυτόχρονα, ο Μπορέλ ανησυχεί για άλλον λόγο, γιατί «έχουμε δει πολύ ανησυχητικές αποφάσεις στo εσωτερικό, ιδίως την καταστολή κατά του δημοκρατικού κόμματος της αντιπολίτευσης HDP και την εξαγγελθείσα απόσυρση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης που αφορά στην προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών». Αφού κάνει τέτοια διαπίστωση γιατί δεν αντιμετωπίζει την Τουρκία, όπως την Ρωσία , αντίθετα κανακεύει την Άγκυρα;
 Πράγματι υπάρχει σοβαρό ζήτημα με την εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία, αλλά είναι ξεχωριστό κεφάλαιο και το αποσυνδέει και ο Μπορέλ με την γεωπολιτική. Είναι προφανής η πρόθεση του Μπορέλ να αναβαθμίσει τον ρόλο της Τουρκίας , υποβαθμίζοντας τις ανησυχίες της Ελλάδας. Δεν ανησυχεί ο Μπορέλ, ούτε η Γερμανία φυσικά και άλλες χώρες από την διατήρηση της πολιτικής της Άγκυρας έναντι της Ελλάδας, επικαλούμενος την αλλαγή ρητορικής. Πρόκειται για ανόητη προσέγγιση  ενός ανώτερου Ευρωπαίου αξιωματούχου, αλλά λόγω της θέσης του,  πρέπει να αναλυθεί.. Σημειώνει στο άρθρο του ο Μπορέλ:
 «Μια βασική περίπτωση όπου χρειαζόμαστε την Τουρκία να ενεργήσει με πιο εποικοδομητικό τρόπο είναι η Λιβύη…. Μετά από δέκα χρόνια συγκρούσεων, ο λαός της Λιβύης έχει μια νέα ευκαιρία με τη σύσταση κυβέρνησης ενότητας και την πολιτική μετάβαση σε εξέλιξη. Η Τουρκία υπήρξε σημαντικός παράγοντας στη Λιβύη και μέσω στρατιωτικής επέμβασης….»

Αντί ο Μπορέλ να καταδικάσει τον ρόλο της Τουρκίας στην Λιβύη τον αναβαθμίζει και αναδεικνύει την Άγκυρα σε ισότιμο συνομιλητή της ΕΕ. Γιατί όταν ο Μπορέλ  ζητά από την Τουρκία να συμβάλλει στην ομαλοποίηση της κατάστασης , είναι προφανές ότι η Άγκυρα θα ζητήσει ανταλλάγματα τα οποία ο Μπορέλ θέλει να της δοθούν . Έτσι είναι η διεθνής διπλωματία. Πως όμως ο Μπορέλ μιλάει εκ μέρους της ΕΕ για ένα ζήτημα για το οποίο η ΕΕ δεν έχει στρατηγική και απλά η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία κάνουν το δικό τους παιχνίδι, χωρίς μάλιστα να διαπραγματεύονται με την Άγκυρα;
       

Η ασθμαίνουσα στροφή της Αθήνας

Την εξήγηση πρέπει να την δώσει η ελληνική κυβέρνηση . Η ασθμαίνουσα στροφή της κυβέρνησης με την επικοινωνία του πρωθυπουργό με τον μεταβατικό πρωθυπουργό της Λιβύης, λήγει προς το παρόν την  δυσαρμονία  μεταξύ του ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια και του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η κυβέρνηση  έμεινε επί δύο χρόνια σχεδόν εγκλωβισμένη στην ανικανότητα του Δένδια που επέμεινε να στηρίζει δημόσια και ιδιωτικά , παρουσία των Αμερικανών διπλωματών, τα απομεινάρια του στρατηγού Χαφτάρ . Αφού η εξωτερική πολιτική ης χώρας , οδηγήθηκε σε αδιέξοδο , τώρα προσπαθεί να κερδίσει το χαμένο έδαφος, αλλά ίσως είναι αργά. Ήδη οι συσχετισμοί έχουν διαμορφωθεί με την ενεργητική διπλωματία των ευρωπαικών χωρών που προαναφέρθηκαν, της Ρωσίας και της Αιγύπτου που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο παρασκήνιο.

Δεν είναι όμως πολύ αργά, υπό την προυπόθεση ότι η ελληνική κυβέρνηση θα πολλαπλασιάσει τις προσεγγίσεις της με Κάϊρο, Ουάσιγκτον, Μόσχα , Ρώμη και Βερολίνο για να ενταχθεί σε μια ομάδα χωρών που μπορεί να συμβάλλει στην ομαλοποίηση της κατάστασης. Στην Λιβύη θα απαιτηθεί δύναμη σταθεροποίησης, θα χρειαστούν ειδικοί επιστήμονες, συνταγματολόγοι, στρατιωτικοί και κάθε είδους υπηρεσίες. Όλα αυτά όμως θα προχωρήσουν με πολιτικές αποφάσεις. Και αν η Ελλάδα θέλει να έχει κάποιο ρόλο και λόγο, οφείλει να κινηθεί άμεσα, κάνοντας πρώτη μια χειρονομία καλής θέλησης με την επιστροφή του Λίβυοι πρέσβη στην Αθήνα.
       

Η εμπλοκή της Τουρκίας

Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι ΗΠΑ , η Ρωσία και οι άλλες ευρωπαικές χώρες, όπως και η Αίγυπτος έχουν την ίδια αντίληψη  με τον Μπορέλ για τον ρόλο της Τουρκίας στην Λιβύη. Ήδη παρατηρείται μια στασιμότητα στην υπερκινητικότητα της Άγκυρας μετά την εκλογή Μπάϊντεν. Στην Λιβύη η Τουρκία πράγματι αναμείχθηκε , καταδικάστηκε από πολλούς για την εμπλοκή της, στην συνέχεια ζητήθηκε η συνδρομή της, αλλά τώρα οι πρωταγωνιστές είναι πολλοί. Στους πολλούς η Τουρκία θα έχει μειωμένο ρόλο, σίγουρα όχι τον πρωταγωνιστικό που είχε μέχρι πρόσφατα. Η πολιορκία της Αιγύπτου και του Ισραήλ για αποκατάσταση των σχέσεων δείχνει την αγωνία της Άγκυρας για τον ρόλο της την επόμενη ημέρα.

Η πολυμερής διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο φαίνεται ότι κάποια στιγμή θα δρομολογηθεί. Θα είναι μια κοσμογονία για την περιοχή γιατί θα αλλάξει κυριολεκτικά τον χάρτη και η Ελλάδα , όχι μόνο πρέπει να είναι παρούσα, αλλά να έχει ρόλο και λόγο.  Όπως και η Κυπριακή Δημοκρατία. Όλα αυτά δείχνουν ότι η Γαλάζια Πατρίδα, το δόγμα των σκληρών εθνικιστών και στρατιωτικών της Τουρκίας, πιθανόν θα κάνει σύντομα τον κύκλο της. Μόλις τον λόγο πάρει η διπλωματία , το σκηνικό θα αλλάξει. Η Τουρκία, επιτέθηκε, προκάλεσε, απείλησε την Ελλάδα , την Κύπρο  . Τώρα παρατηρείται στασιμότητα. Το επόμενο βήμα πρέπει να είναι η οπισθοχώρηση από το δόγμα της , ώστε στο τελικό στάδιο να επέλθει η ισορροπία και  κυρίως να μην εδραιώσει την παραβατική της πολιτική κατά της Ελλάδας και της Λευκωσίας.  

Άρα στην σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον Ιούνιο, η Ελλάδα πρέπει να έχει μια ισχυρή πολιτική ατζέντα. Κάθε χώρα με τα νόμιμα δικαιώματά της και η Τουρκία τα δικά της. Αν στο μεταξύ δεν καταρρεύσει η οικονομία της , οπότε θα γίνει μια άλλη συζήτηση….