του Σωτηρη Σιδερη

Δεν πρέπει να υπάρχει διεθνές προηγούμενο στην υποτιμητική  συμπεριφορά μιας χώρας έναντι μιας άλλης, υποτίθεται συμμάχου χώρας, όπως αυτή των ΗΠΑ με την Ελλάδα, ενώ την ίδια στιγμή και η ΕΕ αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων.
Ενώ η Ευρώπη  και όλος ο κόσμος θεωρεί έγκλημα την παράνομη αποστολή όπλων στην Λιβύη για να ελεγχθεί ο εμφύλιος, η Τουρκία στέλνει συνεχώς πλοία με όπλα κάτω από την μύτη των Αμερικανών, δηλαδή κάτω από τη βάση της Σούδας, επιδεικνύοντας πρωτοφανή αδιαφορία. Στον Έβρο , το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο η Άγκυρα επανέρχεται με νέα κύματα επιθετικότητας, ενώ με στρατιωτικές ασκήσεις διαρκείας, νότια της Κρήτης ανανεώνει τα μηνύματα της  παρουσίας της στην περιοχή, προαναγγέλλοντας έναν νέο κύκλο έντασης τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, παραβιάσεις της κυπριακής ΑΟΖ και της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, δεν συγκινούν την Ουάσιγκτον . Και όμως μόλις πριν από λίγους μήνες η ελληνική κυβέρνηση υπέγραφε την συμφωνία για τις βάσεις χωρίς  το παραμικρό αντάλλαγμα και ακόμη ηχούν στα αυτιά μας οι πομπώδεις δηλώσεις του Πομπέο για την ασφάλεια που παρέχουν στην Ελλάδα  και τον  Έλληνα ομόλογό του Νίκο Δένδια να στέκεται υπερήφανος δίπλα του. 
Οι σχεδόν καθημερινές πτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά που δεν έχουν καμία σχέση ούτε με αμφισβήτηση, ούτε με κάποιες διαφορές, αλλά αποτελούν ευθεία παραβίαση, όχι μόνο των κανόνων δικαίου , αλλά και της λογικής, δοκιμάζουν και πάλι τις αντοχές της Ελλάδας. Είναι φανερό ότι μόλις οδηγηθούμε σε κάποια ύφεση  της πανδημίας η Άγκυρα θα επανέλθει. Οι συνεχείς δηλώσεις Ερντογάν που πιάνουν το νήμα εκεί που το άφησε πριν από λίγες εβδομάδες και οι δηλώσεις του , ότι η Τουρκία δεν έχει ουσιαστικά πρόβλημα με την πανδημία δείχνουν και τον χαρακτήρα του. Ότι  , προκειμένου να υπηρετήσει τον μεγαοιδεατισμό του δεν διστάζει να θεωρήσει αναλώσιμους τους συμπατριώτες του

       Οι ΗΠΑ- η Ελλάδα και η Τουρκία

Εγχειρίδιο που έδωσε στη δημοσιότητα η Αμερικανική Ακτοφυλακή  στο οποίο παρουσιάζονται οι Ζώνες ευθύνης για Έρευνα και Διάσωση  σε όλο τον κόσμο και στην περιοχή μας, περιλαμβάνουν όλες τις τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά και τις αμφισβητήσεις της Άγκυρας ως προς τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο, ενώ αγνοεί και την πραγματικότητα στα Δωδεκάνησα.
Όλα αυτά καταγράφονται σε μια περίοδο που θεωρητικά οι σχέσεις Ελλάδας –ΗΠΑ διανύουν την καλύτερη περίοδο εδώ και δεκαετίες αν πιστέψουμε τα μέλη της ελληνικής κυβέρνησης , αλλά και Αμερικανούς αξιωματούχους. Όμως στην πράξη διαφαίνεται με  ευκρίνεια ότι οι  ΗΠΑ πέραν των δηλώσεων άνευ ουσίας, δεν δεσμεύονται και κατά συνέπεια δεν έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για αιτήματα που θα τις έβαζε σε  νέα δοκιμασία με την Τουρκία. Μόνο στην Ελλάδα οι φιλοφρονήσεις και οι περικοκλάδες θεωρούνται απόδειξη στήριξης και στρατηγικής συνεργασίας. Αυτό αφορά δηλώσεις του πρέσβη Πάϊατ, ανακοινώσεις του Στέητ Ντηπάρμεντ ή και του ίδιου του Τράμπ.
       

Η  αμήχανη σιωπή του Δένδια

Σύμφωνα με δημοσιεύματα ελληνικών ιστοσελίδων ,  σε επίσημα αμερικανικά εγχειρίδια του Υπουργείου Άμυνας και της Αμερικανικής Ακτοφυλακής, υπάρχουν κείμενα και χάρτες  που προκαλούν  εύλογα ερωτηματικά  ως προς  την άσκηση αρμοδιοτήτων στο Αιγαίο αλλά και σε σχέση με τις καθημερινές παραβιάσεις της ελληνικής κυριαρχίας  με τις πτήσεις των τουρκικών μαχητικών  αεροσκαφών.  Στο εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ακτοφυλακής  που παρουσιάζονται οι Ζώνες ευθύνης για Έρευνα και Διάσωση  σε όλο τον κόσμο, περιλαμβάνεται και ένας κατάλογος με χάρτες για  τις «επικαλύψεις» που υπάρχουν σε διάφορες περιοχές. Η Αμερικανική Ακτοφυλακή  προβάλει ως επικαλυπτόμενες τις Ζώνες SAR Ελλάδας και Τουρκίας  που στον σχετικό χάρτη εμφανίζουν όλα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα να εγκλωβίζονται σε αυτή την ζώνη  αρμοδιοτήτων που διεκδικεί για λογαριασμό της η Τουρκία. Σημειώνεται ότι οι Ζώνες ευθύνης καθορίζονται από διεθνείς οργανισμούς που αναγνωρίζουν στην Ελλάδα το δικαίωμα έρευνας και διάσωσης παρά την διαχρονική προσπάθεια της Τουρκίας να ανατρέψει αυτή την πραγματικότητα.
Η ελληνική κυβέρνηση φυσικά δεν εξέδωσε καμία ανακοίνωση για τα ζητήματα αυτά. Η Αθήνα όφειλε να ζητήσει διόρθωση ώστε να δημοσιευθούν οι Ζώνες που ισχύουν και αναγνωρίζονται από τους διεθνείς φορείς .
Η ΕΕ αδυνατεί να αποτρέψει το παράνομο εμπόριο όπλων που κάνει η Τουρκία στην Λιβύη στηρίζοντας τον Σάρατζ. Πολλοί υποπτεύονται ότι σκόπιμα το κάνουν, γιατί ο Τραμπ έχει δώσει την συγκατάθεσή του στον Ερντογάν. Κάπως έτσι λειτουργεί πλέον η Ουάσιγκτον , με προσωπικές αποφάσεις του προέδρου της  που στηρίζονται σε προσωπικές σχέσεις ή συμφέροντα και όχι με βάση τις υποχρεώσεις των ΗΠΑ έναντι των συμμάχων της.
      

  Η χαμένη ευκαιρία

Κάπως έτσι έρχεται στο νου μας η υπογραφή της συμφωνίας για τις βάσεις μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ τον Δεκέμβριο του 2019. Ήταν η στιγμή που η σημερινή κυβέρνηση με μια ακατανόητη και επιβλαβή για τα εθνικά συμφέροντα απόφασή της, αποφάσισε να αποσύρει το πακέτο προτάσεων που διαπραγματεύονταν η προηγούμενη κυβέρνηση και οι υπηρεσιακές ηγεσίες των υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών.  και ειδικότερα ο τότε γενικός γραμματέας του ΥΠΕΞ Δημήτρης Παρασκευόπουλος και ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ και μετέπειτα υπουργός Εθνικής Άμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης.
Οι δύο αυτοί ιδιαίτερα έμπειροι άνδρες,  είχαν εισηγηθεί και η προηγούμενη κυβέρνηση είχε δεχθεί να ενταχθούν όλα αυτά τα θέματα στον στρατηγικό διάλογο  και η συμφωνία για τις βάσεις να επιτευχθεί αφού πρώτα οι ΗΠΑ , πέραν ενός εξοπλιστικού πακέτου, πίεζαν για την  άρση των «κανόνων  Λουνς»  (Luns Rulings),  που ισχύουν από το 1984 και εξαιρούν την Λήμνο από τις συμμαχικές ασκήσεις ως αποστρατιωτικοποιημενο νησί που επηρεάζει όλη την διένεξη της Ελλάδας με την Τουρκία στο Αιγαίο. Ας σημειωθεί ότι οι Παρασκευόπουλος και Αποστολάκης και η προηγούμενη κυβέρνηση είχαν απορρίψει το πιεστικό αίτημα των ΗΠΑ να μετατρέψουν το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης σε δεύτερη Σούδα . Αφού όλα αυτά παραμερίστηκαν και οι ΗΠΑ , έχουν πλέον δημιουργήσει ένα  ισχυρό, όσο και υπερσύγχρονο πλέγμα βάσεων και δυνατοτήτων χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα γεγονός, η Τουρκία θεωρεί ότι δεν οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αντιδράσουν και συνεχίζουν την παραβατική συμπεριφορά τους.
Οι εκλογές στις ΗΠΑ, οι επιπτώσεις της πανδημίας και ο αστάθμητος παράγοντας που λέγεται Τραμπ  κάνουν ακόμη πιο γκρίζα την κατάσταση στην περιοχή. Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε στρατηγική υποχώρηση, η Ελλάδα βρίσκεται σε διαρκή απειλή και έχει ανάγκη από φίλους και συμμάχους, αλλά αυτά είναι πολιτικά προβλήματα. Και όσο η παρούσα κυβέρνηση είναι δεδομένη, κανένας παράγοντας στην Ουάσιγκτον δεν θα θεωρήσει υποχρέωσή του να κινηθεί. Οι επόμενοι μήνες θα καταδείξουν την αλήθεια..