του Πέτρου Γιαννίδη

Δεν είναι κάποια απόκρυφη ιστορία, αλλά μια μεγάλη απειλή.  Η σκοτεινή και απειλητική ιδεολογία των Νεο-ναζί κάνει και πάλι την εμφάνισή της και ένα δυστοπικό περιβάλλον αναπτύσσεται σταδιακά και διαβρώνει τα δημοκρατικά ιδεώδη στην γηραιά ήπειρο. Την στιγμή που η κυβέρνηση αναζητεί τρόπους να εμποδίσει την συμμετοχή νεοναζιστικού κόμματος στις εκλογές, ταυτόχρονα, υποστηρίζει την σκοτεινή πλευρά της  Ευρώπης, με την λανθάνουσα φιλοναζιστική αντίληψη της ιστορίας σε ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη.

Σε σειρά από κράτη της πρώην Ανατολικής Ευρώπης και ιδιαίτερα στις Βαλτικές χώρες, ο πόλεμος στην Ουκρανία, προσέφερε στην εξουσία το άλλοθι  για κυνήγι μαγισσών, υποτιμώντας τον ρόλο της Ρωσίας στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ανακηρύσσοντας τους εναπομείναντες συνεργάτες των ναζί ως «μαχητές της ελευθερίας» από τον σοβιετικό «ζυγό».

Δεδομένου ότι τα ιστορικά σύμβολα που υπάρχουν σε εκείνες τις χώρες είναι από τη σοβιετική περίοδο, η «αποκομμουνιστικοποίηση» περιέλαβε, καταστροφές μνημείων, αναθεωρήσεις της ευρωπαϊκής και εθνικής ιστορίας, αλλά και διώξεις κυρίως στον ακαδημαϊκό χώρο και στη νεολαία, όσων στέκονται κριτικά σε αυτές τις πρακτικές.

Οι χώρες της Βαλτικής - Εσθονία, Λιθουανία, Λετονία - αποτέλεσαν τους πρωτοπόρους σε αυτή τη διαδικασία, καθώς κατά την πρώτη μετασοβιετική δεκαετία του 1990, υιοθετήθηκε συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο απαγόρευσης των κομμουνιστικών συμβόλων και της κομμουνιστικής ιδεολογίας, το οποίο είχε ως συνέπεια την απαγόρευση αριστερών κομμάτων κάθε προσανατολισμού και ιδεολογικής απόχρωσης, προεξεχόντων, φυσικά, των κομμουνιστικών, εργατικών και σοσιαλιστικών, τις φυλακίσεις στελεχών τους, τις διώξεις συνδικαλιστών, από τη νέα εξουσία, η οποία εν πολλοίς ήταν η μετασχηματισμένη προηγούμενη νομεκλατούρα .

Στις χώρες αυτές προχώρησαν σε ευρείας κλίμακας αναθεώρηση της ιστορίας τους, η οποία οδήγησε στην ιστορική αναγνώριση των εσθονικών, λετονικών και λιθουανικών SS και των εθνικιστικών οργανώσεων που πολέμησαν στο πλευρό των ναζί εναντίον της Σοβιετικής ‘Ενωσης.

Με αυτόν τον τρόπο, οι εναπομείναντες, υπέργηροι συνεργάτες των ναζί βγήκαν από την έως τότε ντροπιαστική ανωνυμία τους και αντιμετωπίστηκαν από τα κράτη τους ως «ήρωες» και «μαχητές της ελευθερίας». Έλαβαν «τιμητικές» συντάξεις, κοινωνικές παροχές και προνόμια που μέχρι τότε λάμβαναν μόνο οι βετεράνοι της Αντιφασιστικής Νίκης και τιμώνται για παράδειγμα  στην ετήσια παρέλαση στο κέντρο της Ρίγας, πρωτεύουσας της Λετονίας, κάθε 16 Μαρτίου.

Υπενθυμίζεται ότι 16 Μαρτίου του 1944, δύο μεραρχίες των λετονικών SS, ενταγμένες πλήρως επιχειρησιακά στα γερμανικά SS, συμμετείχαν στην αντιμετώπιση του προελαύνοντος Κόκκινου Στρατού στον ποταμό Βελίκαγια.

Τα φρικιαστικά εγκλήματα κατά αιχμαλώτων μαχητών του Κόκκινου Στρατού και παρτιζάνων, καθώς και εναντίον του άμαχου πληθυσμού από τα λετονικά SS έχουν τεκμηριωθεί σε σειρά μεταπολεμικών δικών ενώ η 19η μεραρχία των λετονικών SS, συνέχιζε να πολεμά ακόμη και μετά την συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας την 9η Μαΐου 1945.

Η Εσθονία έχει απαγορεύσει το Κομμουνιστικό Κόμμα, τα κομμουνιστικά και σοβιετικά σύμβολα, ενώ στήνει συνεχώς μνημεία για τους Εσθονούς SS. Η σοβιετική περίοδος της Εσθονίας χαρακτηρίζεται ως «κατοχή» στα σχολικά βιβλία, ενώ στο Ταλίν λειτουργεί και σχετικό «Μουσείο Σοβιετικής Κατοχής» που αφορά στην περίοδο 1940 – 1991, ενώ από το 2007, η Εσθονία έχει χαρακτηρίσει την 22η Σεπτέμβρη, την μέρα, δηλαδή, που απελευθερώθηκε από τους ναζί, ως «μέρα πένθους», λόγω εισόδου του Κόκκινου Στρατού στο Τάλιν.

Οι Εσθονοί ναζί ήταν θλιβερή μειοψηφία, αφού οι Εσθονοί αντιφασίστες πολέμησαν στις γραμμές του Κόκκινου Στρατού και ήταν εκείνοι που απελευθέρωσαν την χώρα από τους ναζί. Είναι χαρακτηριστικό, ότι πρώτο στο Τάλιν μπήκε το 8ο Εσθονικό Σώμα, με επικεφαλής τον Εσθονό συνταγματάρχη Β. Βέρκα, με πάνω από 20.000 Εσθονούς μαχητές. Για το σύγχρονο εσθονικό κράτος, είναι πλέον «προδότες».

Στη Λιθουανία με νόμο του 2010, ο οποίος προβλέπονται χρηματικά πρόστιμα και έως δύο χρόνια φυλάκιση σε κάθε φυσικό πρόσωπο που θα υποστηρίξει δημόσια ότι δεν υπήρξε σοβιετική «κατοχή», αλλά ότι η χώρα «εντάχθηκε» στην ΕΣΣΔ.

Το «παράδειγμα» των Βαλτικών ακολούθησε το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών του πρώην Ανατολικού μπλόκ, οι οποίες αργότερα εντάχθηκαν στην ΕΕ, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Ουκρανία, καθώς το 2015, υιοθετήθηκαν δύο νομοθετικές πρωτοβουλίες, απαγορεύοντας κομμουνιστικά και σοβιετικά σύμβολα, κόμματα, οργανώσεις κλπ και αναγνωρίστηκαν οι ουκρανικές ναζιστικές και εθνικιστικές οργανώσεις.

Σε επίπεδο ΕΕ η εξισωτική ισοπεδωτική προσέγγιση του ναζισμού και του κομμουνισμού, αποτελεί την κυρίαρχη ιστορική αντίληψη, καθώς τον Απρίλιο του 2009, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε ψήφισμα, με το οποίο ταυτίζεται ο φασισμός. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η καταστροφή αντιφασιστικών μνημείων σε χώρες της ΕΕ  στην Ανατολή Ευρώπη και η ηρωοποίηση συνεργατών των ναζί στις χώρες της Βαλτικής.

Οι αντιλήψεις αυτές έδωσαν την νομιμοποίηση ώστε οι μειοψηφικές εθνικιστικές και νεοναζιστικές ομάδες να αποκτήσουν πολιτικό χώρο, ενσωματώνοντας την αντισυστημική αντίδραση των ευρωπαίων πολιτών πρώτιστα στις ανατολικές χώρες με τη διάψευση των προσδοκιών στη μετάβαση στις ευρωπαϊκές δομές. Στις δυτικές χώρες η πολιτική απονομιμοποίηση της αριστεράς έδωσε ανάλογο πολιιτκό χώρο που κατέλαβε η ακροδεξιά ως εκφραστής της αντισυστημικής αντίδρασης των πολιτών.

Σήμερα παρά ποτέ έχουμε ανάγκη για την αναγέννηση της αριστεράς ως εκφραστή της αντισυστημικής αντίδρασης της πλειοψηφίας του κόσμου, όσο η αριστερά προσπαθεί να μοιάσει στη δεξιά με το ευφυολόγημα της προσέλκυσης των κεντρώων, τόσο θα απομακρύνεται από τις ελπίδες των αδύναμων οικονομικά και κοινωνικά στρωμάτων. Το θεώρημα του «ενδιάμεσου ψηφοφόρου» από την εποχή Τραμπ έχει καταρρεύσει, η πορεία της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας είναι προς μελέτη.