Κώστας Βενιζέλος 

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, αναπροσαρμόζουν την τουρκική αντίληψη της Άγκυρας έναντι της Κύπρου, αντιμετωπίζοντας τα κατεχόμενα περισσότερο στρατιωτικά. Διαχρονικά η Τουρκία αντιμετώπιζε την Κύπρο ως πυλώνα ασφάλειας της, διατήρησης των ισορροπιών, της «δικής της υπεροχής», έχοντας βεβαίως μόνιμο στόχο τον έλεγχο του νησιού.

Είναι σαφές πως οι  διαφοροποιήσεις, οι αλλαγές στην περιοχή, διαμορφώνουν νέα δεδομένα και η Άγκυρα χρησιμοποιεί τα κατεχόμενα περισσότερο ως μια μεγάλη στρατιωτική βάση, που αξιοποιείται για την προώθηση των γεωπολιτικών της  επιδιώξεων. Γι’ αυτό και αναβαθμίζει τις στρατιωτικές υποδομές της. Κυρίως σε ό,τι αφορά τα εναέρια μέσα. 

Όπως έχει γράψει ο «Φιλελεύθερος»,  στο παράνομο αεροδρόμιο του κατεχόμενου Λευκόνοικου, σταθμεύουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη, drones, που πραγματοποιούν και αποστολές στην περιοχή. Η στρατιωτική αεροπορική βάση στο Λευκόνοικο έχει αναβαθμιστεί ώστε να σταθμεύουν μόνιμα και πολεμικά αεροσκάφη. Κάτι τέτοιο μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει. Τουλάχιστον σε μόνιμη βάση.  


Όπως είναι γνωστό, τα Bayraktar TB2 –UAV, είναι σε θέση να φέρουν όπλα, να μεταφέρουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο σε τουρκικά σκάφη που επιχειρούν στην περιοχή, έχει ακτίνα δράσης περίπου 200 χιλιόμετρα από τον σταθμό GDT (Ground Data Terminal), έχει κορυφή/μέγιστο ύψος 20. 000 πόδια ύψος και μπορεί να εκτελεί επιχειρήσεις ISR (Identification-Surveillance-Reconnaissance). Το σύστημα που έχει εγκατασταθεί στον κατεχόμενο Πενταδάκτυλο έχει εμβέλεια μέχρι το Λίβανο και το Ισραήλ.
Πέραν από τα μη επανδρωμένα αεροπλάνα, τα drones, στα κατεχόμενα σταθμεύουν από το Μάρτιο φέτος έξι πολεμικά αεροσκάφη F-16. Βρίσκονται στο αεροδρόμιο της κατεχόμενης Τύμπου καθώς το άλλο, το στρατιωτικό, δεν είναι ακόμη έτοιμο σε υποδομές για να φιλοξενηθούν μαχητικά.  Σημειώνεται ότι στάλθηκαν, την ίδια περίοδο, αντιαεροπορικά συστήματα. 


Η Άγκυρα είχε τότε επικαλεστεί λόγους ασφάλειας, λόγω του πολέμου στο Ιράν και μετά την πτώση μη επανδρωμένου αεροσκάφους στη βρετανική βάση Ακρωτηρίου. Ο πραγματικός λόγος είναι η παρουσία ελληνικών μαχητικών στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου». Η μεγάλη εικόνα, ωστόσο, σε ό,τι αφορά την αναβάθμιση της θέσης της Τουρκίας στα κατεχόμενα είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή.

Κόντρα με Ισραήλ και Ελλάδα

Η αντιπαράθεση της Τουρκίας με το Ισραήλ εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο. Είναι γι αυτό που η Άγκυρα αντιδρά στη συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας με το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι αυτή είναι ο στόχος. Πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι την τελευταία περίοδο, η Ελλάδα αντιδρά στις τουρκικές προκλήσεις, υιοθετώντας μια επιθετική τακτική, αναβαθμίζοντας την αποτρεπτική της ικανότητα. Αυτό έχει αιφνιδιάσει την Τουρκία, η οποία είναι ενοχλημένη και το εκφράζει και με δημόσιες τοποθετήσεις, προειδοποιήσεις και απειλές.
Σημειώνεται ότι την περασμένη Δευτέρα υπογράφηκαν οι τελικές υπογραφές για τη συμφωνία Ελλάδος και Ισραήλ για τα συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» ( ύψους άνω των 3 δισ. Ευρώ), που έχει γεωπολιτικό αποτύπωμα. Πρόκειται για μια συμφωνία, που καλύπτει εκ των πραγμάτων και την Κύπρο, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της κατοχικής Τουρκίας.


Στην Άγκυρα αντιλαμβάνονται ότι δημιουργούνται νέα δεδομένα και γι’ αυτό και αντιδρούν.  Και αντιδρούν με αναβάθμιση και ενίσχυση των παραβιάσεων σε βάρος της Ελλάδος ενώ συνεχίζονται, σε ό,τι αφορά την Κύπρο, οι κινήσεις επιβολής τετελεσμένων, κυρίως,  στη νεκρή ζώνη. Η Άγκυρα έχει αυξήσει και αναβαθμίσει τις παραβιάσεις στον ελληνικό εναέριο χώρο. Πρόσφατα ένα  UAV εντοπίσθηκε και αναχαιτίστηκε κοντά στο αεροδρόμιο Αλεξανδρούπολης. 

Την ίδια ώρα, όπως έχει ανακοινωθεί υπήρξε η παράνομη  διακήρυξη των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων ενώ αναμένεται, το φθινόπωρο, να παρουσιασθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση και το σχετικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».  Όλες αυτές οι κινήσεις ενισχύουν την ένταση και συνειδητά  οδηγούν στην κλιμάκωση. Αυτή η επιλογή, πέραν από τις διαχρονικές επεκτατικές επιδιώξεις,  είναι και αποτέλεσμα της αντίδρασης στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ελλάδος και σε λιγότερο βαθμό και της Κύπρου.

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως σε σχέση με την περιοχή, η Άγκυρα κινείται κυρίως σε Συρία και Λίβανο, λειτουργώντας ως αντίπαλο δέος στο Ισραήλ. Στη Συρία η Τουρκία έχει μεγάλη επιρροή στο νέο καθεστώς ενώ έχει τη δυνατότητα- την ανοχή της Δαμασκού- για να δράσει. Το γεγονός, πάντως, ότι δεν αντέδρασε στην επίθεση του Ισραήλ  στις 18 Αυγούστου, όταν  ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα, τούτο δείχνει προθέσεις.
Η Τουρκία, όπως είναι γνωστό, ανέλαβε να επισκευάσει τη βάση. Από κάποιους θεωρείται  πως θα χρησιμοποιούσε τη βάση, τοποθετώντας συστήματα. Το γεγονός ότι δεν αντέδρασε η Άγκυρα στην επίθεση καταγράφει και τα όρια της τουρκικής πλευράς.

Η Άγκυρα ασκεί, την ίδια ώρα, ισχυρό πρέσινγκ στο Λίβανο. Τόσο στην κυβέρνηση Αούν όσο και με την ενίσχυση της επιρροής της σε διάφορες περιοχές της χώρας ( παραχώρηση υπηκοοτήτων σε Τουρκμένους κλπ).
Είναι, πάντως, σαφές πως τόσο ο Λίβανος όσο και η Αίγυπτος δέχονται τα τουρκικά ανοίγματα πλην όμως, αμφότερες οι χώρες αυτές  παρουσιάζονται επιφυλακτικές έναντι της Άγκυρας καθώς δεν της έχουν εμπιστοσύνη.

Βλέπουν πόλεμο;

Μπορεί να υπάρξει πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας; Η μη αντίδραση της Τουρκίας στην  επίθεση του Ισραήλ στη στρατιωτική βάση στη Συρία, μπορεί να εκληφθεί ως επιλογή της Άγκυρας να αποφύγει τη στρατιωτική σύγκρουση. Αυτό, όμως, θα εξαρτηθεί και από τις προθέσεις του Ισραήλ. Στο Τελ Αβίβ  αναλυτές αναφέρουν πως μετά το Ιράν σειρά θα πάρει η Τουρκία. Σίγουρα τούτο δεν είναι τόσο απλό.
Είναι, όμως, σαφές πως το Ισραήλ δεν θέλει να ελέγχουν άλλοι το Λίβανο και τη Συρία,  ούτε να χάσει την υπεροχή του στον αέρα. Τούτο σημαίνει, για το Ισραήλ,  πως ο εναέριος χώρος Συρίας και Λιβάνου δεν μπορεί να ελέγχεται από οποιονδήποτε άλλο πλην του Τελ Αβίβ. Και η Τουρκία σε αυτό είναι απέναντι.
Μπορεί να ξεσπάσει πόλεμος Τουρκίας και Ελλάδος, που θα εμπλέξει και την Κύπρο; Η στάση της Τουρκίας, κυρίως, η συμπεριφορά της έναντι της Ελλάδας δείχνει πως είναι αποφασισμένη, διά της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας, να τεντώσει το σχοινί μέχρι και να το σπάσει. Η επιλογή της τακτικής της  κλιμάκωσης από την Τουρκία γίνεται και επειδή ενισχύεται αποτρεπτικά η Αθήνα. Η αμυντική αναβάθμιση της Ελλάδος, προδήλως λειτουργεί αποτρεπτικά. Αποτρεπτικά λειτουργεί και το γεγονός ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι κράτη-μέλη της Ε.Ε.
Νέα συνάντηση στη σκιά του πολύνεκρου ναυαγίου

Η συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, την ερχόμενη Τετάρτη,  θα δώσει συνέχεια στις συζητήσεις, που έχουν ξεκινήσει μετά την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στην Κύπρο, που πραγματοποιήθηκε στο τέλος Ιουλίου. Η δεύτερη αυτή  συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στη σκιά της τραγωδίας, που σημειώθηκε μετά από πολύνεκρο ναυάγιο, στα ανοικτά της κατεχόμενης Κερύνειας. Το ναυάγιο ήταν και ο λόγος που αναβλήθηκε και η συνάντηση της περασμένης εβδομάδας. 
Από την πρώτη συνάντηση προέκυψαν θετικά μηνύματα. Πρωτίστως επειδή συζητήθηκαν όλα τα θέματα. Ωστόσο, ενώ συζητούνται Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, όταν συνέβη το ναυάγιο δεν υπήρξε επικοινωνία λόγω άρνησης της κατοχικής πλευράς. Απορρίφθηκε και προσφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας για βοήθεια. Τούτο δείχνει προθέσεις και διαθέσεις. Και προφανώς και επηρεάζει το κλίμα.

Βήματα για υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών νέας γενιάς μεταξύ Κύπρου και Συρίας

Εξελίξεις  σημειώνονται για το έργο που αφορά υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών νέας γενιάς μεταξύ Κύπρου-Συρίας, με την ονομασία «Ugarit-2», το οποίο θα ποντιστεί μεταξύ Tartus και Πεντάσχοινου. Σημειώνεται ότι εμπλεκόμενα μέρη είναι η Συριακή Αρχή Τηλεπικοινωνιών (STE), η Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου (CYTA) και η  UNIFI Communications με έδρα τις Η.Π.Α. 
Το όλο έργο απασχόλησε πρόσφατα τα τουρκικά ΜΜΕ, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται επίσημη αντίδραση από την Άγκυρα ή από την αποσχιστική οντότητα. Η Άγκυρα, ως γνωστό, αντιδρά σε κάθε ενέργεια της Κυπριακής Δημοκρατίας ενώ είναι σαφές πως ειδικά με τη Συρία, η κατοχική πλευρά θεωρεί πως έχει μονοπώλιο στις σχέσεις με τη γειτονική χώρα.

Τι αφορά, όμως, αυτή η συμφωνία για το υποθαλάσσιο καλώνδιο; Την 1η Μαΐου 2025, το Υπουργείο Επικοινωνιών και Τεχνολογίας Πληροφοριών της Συρίας είχε ανακοινώσει την έναρξη της πρώτης φάσης του UGARIT 2, σε συνεργασία με την UNIFI, τη Syrian Telecommunications Establishment και τη CYTA. Φάση που αφορά την αναβάθμιση του εξοπλισμού στη Συρία, απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει διεθνής συνδεσιμότητα του γειτονικού κράτους μέσω Κύπρου. 

Η νέα εξέλιξη είναι πως στις 28 Ιουλίου 2026 υπογράφηκε στη Δαμασκό Construction & Maintenance Agreement (C&MA) για το UGARIT 2, μεταξύ της Cyprus Telecommunications Authority (CYTA), της Syrian Telecommunications Establishment (STE), και της αμερικάνικης UNIFI Communications Inc. Σημειώνεται ότι η  υπογραφή της συμφωνίας ανακοινώθηκε δημόσια στις 11 Αυγούστου 2026.
Από την Tartous στον Πεντάσχοινο η απόσταση είναι 240 χιλιόμετρα και στόχος για την έναρξη λειτουργίας του συστήματος έχει τεθεί το πρώτο μέρος του 2028, υπό την προϋπόθεση, βέβαια,  εξασφάλισης των απαιτούμενων εγκρίσεων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι οποίες έχουν δει το φως της δημοσιότητας, οι θαλάσσιες έρευνες για την τελική όδευση του καλωδίου και η διαδικασία κατασκευής βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Τι σημαίνει το έργο αυτό και ποια η εμπλοκή της Κυπριακής Δημοκρατίας; Προφανώς και η συμφωνία δεν αποτελεί διμερή ή διακρατική συμφωνία μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Συρίας. Παρά τη συμμετοχή της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου, τούτο δεν σημαίνει αυτόματα και διεθνή συμφωνία μεταξύ των δυο κρατών. Σημειώνεται ότι η  ΑΤΗΚ είναι Οργανισμός Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο, επειδή το έργο είναι σημαντικό, κυρίως για τη Συρία,  προφανώς η εμπλοκή των κρατών πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Έστω κι εάν τυπικά δεν είναι διακρατική συμφωνία. Που δεν είναι.

Σημειώνεται ότι το υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο UGARIT, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 1995. Είναι παλιάς γενιάς και με περιορισμένη χωρητικότητα και δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εποχής.

ΠΗΓΗ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΥΠΡΟΥ